Habarimpya

Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu leo Agosti 21, 2026 amekataa hoja kwamba Rais wa Tanzania hawezi kupelekewa wito wa mahakama, akisema Rais anaweza kupelekewa wito huo kwa njia isiyo ya moja kwa moja.

Lissu amesema kwa upande wa Rais, wito unaweza kupelekwa kwa Katibu Mkuu Kiongozi au Katibu Binafsi wa Rais, ambaye anaweza kusaidia mahakama kumfikishia Rais wito huo.

Amesema ni kweli kwamba wito wa mahakama hauwezi kumpelekea Rais moja kwa moja, bali unaweza kuwasilishwa kupitia katibu wake.

Lissu amekiri kwamba mahakama haiwezi kumlazimisha Rais kufika mahakamani, lakini inaweza kumpelekea wito kwa njia isiyo ya moja kwa moja.

“Na Rais ndiye ataamua kuuheshimu wito huo au la,” amesema Lissu.

Kuhusu Makamu wa Rais mstaafu na Waziri Mkuu mstaafu, Lissu amesema tayari wamestaafu na hivyo hawawezi kutumia hoja kwamba wanamsaidia Rais katika utekelezaji wa majukumu yake.

Vilevile, Lissu ametoa hoja kuhusu Mkuu wa Jeshi la Polisi, Mkurugenzi wa Ujasusi, Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI) na Mkuu wa Majeshi, akisema wote wanaweza kuitwa mahakamani kama mashahidi.

Lissu amesema hakuna mtu au afisa yeyote ambaye hawezi kupelekewa wito wa mahakama, akiwamo Rais, Makamu wa Rais mstaafu, Mkuu wa Majeshi au Mkuu wa Jeshi la Polisi.

Amesema mahakama inaweza kutoa wito kwa Rais, ingawa haina uwezo wa kutoa hati ya kukamatwa dhidi yake.

Hata hivyo, kwa mujibu wa hoja zake, Makamu wa Rais mstaafu, Waziri Mkuu mstaafu, Mkuu wa Jeshi la Polisi, Mkuu wa Majeshi na Mkuu wa Ujasusi wanaweza kupewa hata hati ya kukamatwa iwapo mazingira ya kisheria yatatimia.

Lissu ameiambia mahakama kwamba ikiwa haiwezi kutoa wito kwa mashahidi aliowaomba kutoka upande wa Serikali ili wafike mahakamani, basi haki katika kesi hiyo inaweza kuathirika.

“Kama kwenye kesi kubwa kama hii mahakama haiwezi kupeleka wito, basi sijui itaonekanaje. Lindeni haki yangu ili kuweka haki katika kesi na uadilifu,” amesema Lissu.

Ameeleza kuwa hakuna shauri linalozuia mashahidi kupelekewa wito wa mahakama, akisisitiza kuwa mashahidi hao wanaweza kuitwa na kwamba ushahidi wao ni muhimu katika kesi hiyo.

Dar es Salaam — Mvutano wa hoja umeendelea katika kesi inayomkabili Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, huku upande wa mashtaka wa Serikali ukisisitiza kuwa mahakama haiwezi kufanya maamuzi kwa misingi ya huruma au shinikizo kutoka kwa upande wowote.

Upande wa Serikali umesema sheria haipo kwa ajili ya kumfurahisha mtu yeyote wala kufuata maombi ya upande fulani, bali mahakama ina wajibu wa kusimamia na kutafsiri sheria.

Mwendesha mashtaka amesema kitendo cha kuielekeza mahakama kwenye hoja za huruma si msingi wa kufanya uamuzi, akidai kuwa Lissu alipaswa kufuata sheria na vifungu vilivyotajwa badala ya kuwaomba majaji wamuone huruma.

Hata hivyo, Lissu amepinga madai hayo na kuwataka mawakili wa Serikali kuonyesha kwenye rekodi sehemu ambayo aliomba kuhurumiwa au kuwatisha majaji.

“Kama nina sehemu yoyote nimesema, ‘Nionee huruma,’ au nimewatisha majaji, basi nionyesheni rekodi,” Lissu amesema, akisisitiza kuwa hakutoa kauli hizo.

Katika hoja nyingine, upande wa Serikali umehoji kauli inayodaiwa kutolewa kuhusu mahakama kushindwa kuwaita mashahidi kwa sababu ya kuihofia Serikali.

Mwendesha mashtaka amesema kauli hiyo inaweza kutafsiriwa kama jaribio la kuishinikiza mahakama na kujenga mazingira ya hofu ambayo yanaweza kuathiri utekelezaji wa majukumu yake.

Serikali pia imesema haikupata hoja yoyote ya msingi katika rekodi za kesi kuhusu mashahidi hao, ikidai kuwa majina yao yalitajwa tu kama sehemu ya mambo mengine yaliyowasilishwa mahakamani.

Kwa msingi huo, upande wa Serikali umesisitiza kuwa Lissu alipaswa kuwasilisha rasmi hoja yake mbele ya mahakama ili majaji waamue kama wana mamlaka ya kuwaita mashahidi hao au la.

Aidha, Serikali imesema suala la iwapo iliogopa au haikuogopa halipaswi kuwa msingi wa uamuzi katika shauri hilo, bali kinachopaswa kuzingatiwa ni sheria, ushahidi na hoja zilizowasilishwa mbele ya mahakama.

*_▪︎ Ataka kazi ifanyike usiku na mchana inapowezekana;_*

*_▪︎ Asisitiza mashindano hayo ni fursa kubwa ya kiuchumi kwa Tanzania;_*

*_▪︎ Awataka wakandarasi kukamilisha mikataba ya wafanyakazi na kushughulikia stahiki zao ndani ya wiki moja._*

WAZIRI MKUU, Dkt. Mwigulu Nchemba ameagiza kuongezwa kasi ya ujenzi wa viwanja vya mazoezi vitakavyotumika katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON) 2027, ili vikamilike kwa wakati na kukidhi viwango vinavyotakiwa na Shirikisho la Mpira wa Miguu Afrika (CAF).

Amesema kazi hiyo inapaswa kufanyika kwa kasi, ikiwemo kuongeza muda wa kufanya kazi pale inapobidi, ili viwanja vikamilike kwa wakati na Tanzania iwe tayari kabla ya ukaguzi wa maandalizi unaotarajiwa kufanywa na CAF.

Waziri Mkuu ametoa maelekezo hayo leo (Ijumaa, Agosti 21, 2026) baada ya kukagua maendeleo ya ujenzi wa viwanja vya mazoezi vya Farasi na Leaders Club jijini Dar es Salaam, ambavyo ni miongoni mwa viwanja vitakavyotumika katika maandalizi ya mashindano ya AFCON 2027 yatakayofanyika kwa ushirikiano wa Tanzania, Kenya na Uganda.

Amesema Tanzania haipaswi kusubiri hadi dakika za mwisho kukamilisha maandalizi yake kwa sababu CAF inahitaji kujiridhisha mapema kuwa miundombinu inayohitajika iko tayari.

“Twendeni tufanye kazi usiku na mchana tumalizie asilimia iliyosalia. Wenzetu wanaosimamia mashindano hawawezi kurisk tu kwamba tuko tayari, wanataka wajionee kwamba tuko tayari kukiwa bado kuna muda wa kutosha,” amesema.

Dkt. Mwigulu amesema mashindano ya AFCON hayapaswi kutazamwa kama tukio la michezo pekee, bali ni fursa kubwa ya kiuchumi ambayo Tanzania inapaswa kujiandaa kuitumia kikamilifu.

“Hii si michezo tu, bali pana uchumi ndani yake,” amesema na kuongeza kuwa baada ya kukamilisha miundombinu, nchi inapaswa kuelekeza nguvu katika kujiandaa kimkakati ili kunufaika na fursa za kiuchumi zitakazoambatana na mashindano hayo.

Katika ukaguzi huo, Waziri Mkuu pia ametoa maelekezo ya kushughulikia malalamiko ya wafanyakazi wanaoshiriki ujenzi wa viwanja hivyo, hususan kuhusu mikataba ya ajira, malipo ya muda wa ziada na stahiki nyingine.

Ameagiza Wizara yenye dhamana, wasimamizi wa miradi na wadau wengine kuhakikisha wafanyakazi wanapatiwa mikataba yao ndani ya wiki moja, huku hesabu za mishahara, malipo ya muda wa ziada na stahiki nyingine zikihakikiwa kwa kuzingatia makubaliano yaliyofikiwa.

“Suala la mikataba lishughulikiwe haraka, lakini pia wazingatie hizi hesabu walizozisema wafanyakazi. Hoja yao inaeleweka,” amesema.

Waziri Mkuu amesema Serikali inatambua uzalendo uliooneshwa na wafanyakazi hao kwa kuendelea na kazi licha ya changamoto walizozieleza, hivyo akaagiza masuala yao yashughulikiwe kwa mujibu wa sheria na makubaliano yaliyopo.

Aidha, amesisitiza kuwa mikataba hiyo izingatie kipindi ambacho wafanyakazi wamekuwa wakitekeleza majukumu yao kwenye miradi hiyo.

Katika uwanja wa Leaders Club, Waziri Mkuu amewapongeza wafanyakazi kwa kuendelea kuchapa kazi na kuwataka waongeze juhudi ili miradi ikamilike ndani ya muda uliopangwa.

Amesema Serikali itaendelea kusimamia changamoto za wafanyakazi sambamba na kuhakikisha kasi ya ujenzi wa miundombinu inaongezeka, kutokana na umuhimu wa AFCON kwa uchumi, michezo na maendeleo ya nchi.

“Tusimwangushe Mheshimiwa Rais. Amejitoa sana kuhakikisha nchi yetu inakuwa mwenyeji wa mashindano haya. Twendeni tukamilishe kwa wakati,” amesema.

Awali, Naibu Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, Mhe. Hamisi Mwinjuma, alisema viwanja vya Farasi na Leaders Club ni sehemu ya miundombinu inayojengwa ili kukidhi mahitaji ya CAF kwa ajili ya AFCON 2027.

Naye, Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Gerson Msigwa, amesema Serikali inaendelea kusimamia utekelezaji wa miradi hiyo kwa karibu, sambamba na kushughulikia masuala ya wafanyakazi kwa kushirikiana na taasisi zinazohusika na masuala ya ajira na hifadhi ya jamii.

Kwa mujibu wa taarifa ya wataalamu, ujenzi wa uwanja wa Farasi ulikuwa umefikia asilimia 74 na unatarajiwa kufikia zaidi ya asilimia 80 ifikapo mwisho wa mwezi huu, wakati ujenzi wa uwanja wa Leaders Club ukiendelea kwa kasi kuelekea hatua zinazotakiwa katika ratiba ya maandalizi.

Uwanja wa Farasi unajengwa kama uwanja wa mazoezi wenye vyumba vya kubadilishia nguo, vyumba vya waamuzi, madaktari na huduma nyingine muhimu, pamoja na mfumo wa kisasa wa kuondoa maji uwanjani.

Kwa upande wa Leaders Club, pamoja na huduma hizo, uwanja huo utakuwa na jukwaa lenye uwezo wa kuchukua takribani watazamaji 2,500.

SHINYANGA: Kiongozi wa Mbio za Mwenge wa Uhuru Kitaifa, Wazo Mwang’onda, ameweka jiwe la msingi la jengo la vyumba vitatu vya madarasa katika Shule ya Sekondari Kagongwa iliyopo Manispaa ya Kahama, mkoani Shinyanga.

Ujenzi wa jengo hilo ulianza kwa nguvu za wananchi waliotoa mchango wa shilingi milioni saba, huku ukamilishaji wake ukifadhiliwa na Halmashauri ya Manispaa ya Kahama kupitia mapato ya ndani kwa kiasi cha Sh milioni 63.

Mwang’onda alisema hayo leo baada ya Mwenge wa Uhuru kupokelewa katika viwanja vya Shule ya Sekondari Kagongwa ukitokea Halmashauri ya Wilaya ya Shinyanga, ambapo Mkuu wa Wilaya ya Kahama, Frank Nkinda, alipokea mwenge huo.

Amesema amefurahishwa na hatua ya wananchi kushirikishwa katika ujenzi huo na amekubali kuweka jiwe la msingi kwa kuwa mradi huo umefikia hatua nzuri ya ukamilishaji. Aidha, aliwataka wazazi kusimamia maendeleo ya watoto wao na kuhakikisha wanapata elimu bora ili waweze kufaulu katika masomo yao.

Mwang’onda pia aliikabidhi shule hiyo cheti kwa ajili ya Klabu ya Wapinga Rushwa yenye wanafunzi 60, iliyoanzishwa mwaka 2023. Amesema klabu hiyo inaendelea kutoa elimu na kushiriki katika mapambano dhidi ya vitendo vya rushwa, jambo ambalo ni muhimu katika kuhakikisha Tanzania inaendelea kuwa salama.

“Nimezindua pia upandaji wa miti katika shule hiyo. Mazingira yanapaswa kutunzwa na kusimamiwa vizuri, na kila mwanafunzi anatakiwa awe na mti wake wa kuutunza. Hii itasaidia kuboresha mazingira ya kujisomea,” amesema Mwang’onda.

Kwa upande wake, Mkuu wa Wilaya ya Kahama, Frank Nkinda, wakati wa kupokea Mwenge wa Uhuru kutoka kwa Mkuu wa Wilaya ya Shinyanga, Julius Mtatiro, amesema mwenge huo utakimbizwa katika halmashauri tatu za Ushetu, Msalala na Kahama.

Amesema mwenge huo utapita kwenye miradi 21 yenye thamani ya zaidi ya Sh bilioni 5.4 na utakimbizwa umbali wa kilomita 361.4.

 

Na Moses Ng’wat, Songwe.

MKUU wa Mkoa wa Songwe, Jabir Omari Makame, amewataka Wakuu wa Wilaya kusimamia kwa karibu utekelezaji wa agizo la kuondoa vituo vya ukaguzi barabarani visivyo na ulazima, akisema utitiri wa vituo hivyo katika umbali mfupi umekuwa kero kwa wafanyabiashara na wananchi.

Makame alitoa maelekezo hayo jana, Agosti 20, 2026, wakati akizungumza katika Jukwaa la Songwe Dira 2050 Forum lililofanyika kwa siku mbili mkoani Songwe, lililolenga kujadili ushirikishwaji wa wadau katika utekelezaji wa Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050.

Alisema licha ya agizo la kuondoa vituo visivyo vya lazima kutolewa, baadhi yake bado vinaendelea kuwepo, hali inayolazimu Wakuu wa Wilaya kuhakikisha maagizo hayo yanatekelezwa na maeneo yao yanaondokana na vituo visivyo na msingi.

“Haiwezekani w

Wilaya moja inakuwa na vituo vingi vya ukaguzi kwa umbali mfupi, hii kero imekuwa ikilalamikiwa mara kwa mara, hivyo Wakuu wa Wilaya simamieni utekelezaji wa maelekezo haya,” alisema.

Katika hatua nyingine, Makame alilitaka Jeshi la Polisi kupunguza vituo vya ukaguzi visivyo vya lazima, akisema utitiri wa vituo hivyo unaongeza usumbufu na kuchelewesha safari.

Alisema kupunguza vituo hivyo hakumaanishi kuondoa ukaguzi barabarani, bali kuufanya kuwa wa ufanisi kwa kubaki na vituo vinavyohitajika kwa ajili ya usalama na udhibiti, bila kuweka vikwazo visivyo vya lazima kwa wasafirishaji.

Makame alisema kupunguza vikwazo vya aina hiyo ni muhimu katika kuboresha mazingira ya biashara, usafirishaji na uwekezaji, ambayo ni maeneo muhimu katika utekelezaji wa Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050.

Alisema Dira 2050 inahitaji mazingira yatakayowezesha wananchi na sekta binafsi kufanya shughuli za kiuchumi kwa ufanisi, hivyo Serikali katika ngazi zote inapaswa kutambua na kuondoa changamoto zinazoweza kuwa kikwazo kwa biashara na uwekezaji.

Mkuu huyo wa Mkoa alisisitiza kuwa utekelezaji wa Dira 2050 unapaswa kuonekana kupitia hatua zinazoboresha mazingira ya biashara, usafirishaji na huduma kwa wananchi, badala ya kubaki katika mijadala na mipango pekee.

Awali ndani ya jukwaa hilo, wadau mbalimbali walilalamikia kuwepo usumbufu mkubwa kwenye ukaguzi hasa Malori katika barabara Kuu ya Tanzania na Zambia (Tanzam) na kusababisha usumbufu na malalamiko mengi.

Komamanga ni miongoni mwa matunda yenye virutubisho mbalimbali vinavyoweza kuwa sehemu ya lishe bora. Tunda hili, linalojulikana kwa jina la kisayansi Punica granatum, limekuwa likitumika katika maeneo mbalimbali duniani kutokana na ladha yake pamoja na matumizi yake katika chakula na vinywaji.

Komamanga hustawi vizuri katika maeneo yenye hali ya hewa ya joto na lina uwezo wa kustahimili vipindi vya ukame. Tunda hilo lina ganda gumu kwa nje na ndani yake kuna mbegu nyingi zenye ute wenye ladha tamu au chachu.

Virutubisho vinavyopatikana kwenye komamanga

Komamanga lina virutubisho mbalimbali muhimu, miongoni mwao vikiwa:

• Vitamin C
• Vitamin E
• Vitamin K
• Folate
• Potassium
• Nyuzi lishe (fiber)
• Antioxidants, hasa polyphenols

Mbegu za komamanga pia zina kiasi cha mafuta yenye virutubisho, huku tunda zima likiwa na maji kwa kiwango kikubwa.

Komamanga lina faida gani mwilini?
1. Lina antioxidants nyingi
Komamanga lina kemikali za mimea zinazojulikana kama antioxidants. Antioxidants husaidia kulinda seli za mwili dhidi ya uharibifu unaoweza kusababishwa na free radicals.

2. Husaidia afya ya moyo
Utafiti umeonyesha kuwa matumizi ya komamanga yanaweza kuwa na mchango katika afya ya moyo na mishipa ya damu. Hata hivyo, halipaswi kuchukuliwa kama dawa ya kutibu ugonjwa wa moyo au presha.

3. Husaidia mfumo wa mmeng’enyo
Kwa kuwa mbegu zake zina fiber, komamanga linaweza kusaidia katika lishe inayochangia mfumo mzuri wa mmeng’enyo wa chakula na utendaji wa kawaida wa utumbo.

4. Huongeza virutubisho mwilini
Vitamin na madini yaliyomo kwenye komamanga yanaweza kusaidia kukamilisha mahitaji ya virutubisho katika lishe ya kila siku.

5. Linaweza kusaidia kupunguza madhara ya oxidation
Antioxidants zilizomo kwenye komamanga zimefanyiwa tafiti kuhusu nafasi yake katika kulinda mwili dhidi ya uharibifu wa seli. Hata hivyo, si sahihi kusema kwamba komamanga linatibu au kuzuia saratani moja kwa moja.

Kwa wanaume

Komamanga limekuwa likifanyiwa tafiti pia kuhusu afya ya wanaume, ikiwemo afya ya moyo na mishipa ya damu. Baadhi ya tafiti ndogo zimechunguza uhusiano wake na afya ya uzazi na utendaji wa tendo la ndoa, lakini ushahidi bado hautoshi kulichukulia tunda hili kama tiba ya tatizo lolote la nguvu za kiume.

Je, juisi ya komamanga ni bora kuliko tunda lenyewe?

Si lazima. Kula tunda lenyewe kunakupa fiber inayopatikana kwenye mbegu, wakati juisi inaweza kuwa rahisi kunywa lakini mara nyingi huwa na fiber kidogo.

Pia, si lazima kunywa nusu lita ya juisi ya komamanga kila siku ili kupata faida zake. Kiasi kinachofaa kinategemea mlo wa mtu kwa ujumla.

Komamanga ni sehemu nzuri ya lishe bora, lakini si dawa ya kutibu saratani, vidonda vya tumbo, presha, kisukari au magonjwa mengine. Watu wanaotumia dawa za kudhibiti presha au dawa nyingine za kudumu wanapaswa kushauriana na mtaalamu wa afya kabla ya kutumia juisi ya komamanga kwa kiasi kikubwa.

Kwa kifupi: Komamanga ni tunda lenye antioxidants, vitamins, madini na fiber na kulifanya sehemu ya mlo kamili kunaweza kuwa na manufaa kwa afya kwa ujumla.

iku ili kupata faida zake. Kiasi kinachofaa kinategemea mlo wa mtu kwa ujumla.

Muhimu

Komamanga ni sehemu nzuri ya lishe bora, lakini si dawa ya kutibu saratani, vidonda vya tumbo, presha, kisukari au magonjwa mengine. Watu wanaotumia dawa za kudhibiti presha au dawa nyingine za kudumu wanapaswa kushauriana na mtaalamu wa afya kabla ya kutumia juisi ya komamanga kwa kiasi kikubwa.

Kwa kifupi: Komamanga ni tunda lenye antioxidants, vitamins, madini na fiber—na kulifanya sehemu ya mlo kamili kunaweza kuwa na manufaa kwa afya kwa ujumla.

Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, leo Agosti 21, 2026 imemkuta na kesi ya kujibu Mwenyekiti wa Chadema, Tundu Lissu katika kesi ya uhaini inayomkabili.

Uamuzi huo umetolewa na kusomwa na kiongozi wa jopo la majaji watatu wanaosikiliza kesi hiyo, Jaji Dunstan Ndunguru, kwa niaba ya majaji wenzake.

Jaji Ndunguru amesema baada ya kupitia na kuzingatia ushahidi uliowasilishwa na upande wa mashtaka pamoja na hoja za mshtakiwa, mahakama imejiridhisha kuwa Lissu ana kesi ya kujibu.

Lissu anashtakiwa kwa kosa la uhaini kinyume na Kifungu cha 39(2)(d) cha Sheria ya Kanuni ya Adhabu iliyorekebishwa mwaka 2023.

Kosa hilo linahusishwa na kauli alizotoa katika mkutano uliofanyika katika Ofisi za Makao Makuu ya Chadema jijini Dar es Salaam, Aprili 3, 2025, kuhusu msimamo wa chama hicho wa kutoshiriki Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025 na nia ya kuzuia uchaguzi huo.

Katika shtaka hilo, Lissu anadaiwa kuwa akiwa raia wa Tanzania, kwa nia ya uchochezi, alishawishi umma kuzuia kufanyika kwa Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025, kwa kutoa kauli na maandishi yaliyolenga kumshinikiza kiongozi mkuu wa Serikali ya Tanzania.

Akisoma uamuzi huo, Jaji Ndunguru amesema katika hatua hii mahakama inapaswa kuangalia iwapo, kwa kuzingatia ushahidi uliowasilishwa na upande wa mashtaka, mshtakiwa anaweza kutiwa hatiani. Amesema mahakama haihitajiki katika hatua hiyo kuingia kwa undani katika kuchambua ushahidi au kutathmini kiwango cha kuaminika kwake.

Katika kufikia uamuzi huo, mahakama imezingatia viini vitatu vya kosa la uhaini ambavyo upande wa mashtaka ulipaswa kuvithibitisha.

Jaji Ndunguru amesema moja ya mambo yaliyozingatiwa ni utii wa mshtakiwa kwa Jamhuri. Kwa kuwa Lissu alikiri kuwa ni raia wa Tanzania, mahakama imeona kipengele hicho kimeungwa mkono na ushahidi uliowasilishwa.