MOSCOW, RUSSIA: Matamasha mawili ya mwanamuziki wa Marekani Kanye West, anayejulikana pia kama Ye, yaliyokuwa yamepangwa kufanyika nchini Russia mwezi Oktoba yamefutwa.
Kwa mujibu wa waandaaji wa matamasha hayo, Say Agency, West alitarajiwa kutumbuiza katika jiji la St Petersburg. Hata hivyo, mpango huo uliingia kwenye sintofahamu baada ya ukumbi uliopangwa kutumika kudai kuwa haukuwa umesaini mkataba na kampuni iliyokuwa ikiandaa matamasha hayo.
Matamasha hayo yalitangazwa kwa mara ya kwanza katikati ya Agosti, lakini wiki moja baadaye ukumbi uliokuwa umetajwa kuwa mwenyeji ulisema haukuwa na mkataba na waandaaji.
Tangu wakati huo, hatma ya matamasha hayo haikuwa wazi, huku waandaaji wakishindwa kutoa uthibitisho wa moja kwa moja kuhusu kama yangefanyika.
Siku ya Jumatano, Say Agency ilitangaza kupitia Telegram kwamba matamasha hayo hayatafanyika katika tarehe zilizopangwa, huku ikiahidi kutoa taarifa zaidi kuhusu mustakabali wa mradi huo.
Kufutwa kwa matamasha hayo kunakuja wakati West akikabiliwa na changamoto mbalimbali katika shughuli zake za muziki barani Ulaya.
Mwanamuziki huyo amewahi kukumbana na kufutwa kwa baadhi ya matamasha na kuzuiwa kutumbuiza katika baadhi ya nchi za Ulaya kufuatia kauli zake za chuki dhidi ya Wayahudi, ambazo kwa nyakati mbalimbali zilihusisha kumsifu Adolf Hitler na kutumia alama zinazohusishwa na utawala wa Nazi.
West aliomba radhi mwezi Januari kuhusu baadhi ya kauli hizo, akizihusisha na jeraha la ubongo ambalo hakujua kuhusu awali pamoja na ugonjwa wa bipolar ambao alisema haukuwa umetibiwa.
Iwapo yangefanyika, matamasha hayo yangemfanya West kuwa miongoni mwa wasanii wakubwa wa kimataifa kutumbuiza nchini Russia tangu Moscow ilipoanzisha uvamizi kamili wa Ukraine mwaka 2022.
Mpango huo pia ulikumbana na ukosoaji kutoka kwa baadhi ya wanablogu wa kijeshi nchini Russia wanaounga mkono vita, ambao walihoji uamuzi wa kumwalika msanii kutoka Marekani wakati Washington ikiendelea kuisaidia Ukraine kijeshi na kifedha.
Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Russia, Maria Zakharova, pia alikosoa mpango huo, akisema ulikuwa haukubaliki na akirejea kile alichokiita “kutukuzwa” kwa Hitler na West.
Kwa sasa, waandaaji wamesema watatoa taarifa nyingine kuhusu hali ya mradi huo na mipango yao ya baadaye.
RABAT, MOROCCO: Morocco imeingia katika historia baada ya Mfalme Mohammed VI kumteua Fatima Ezzahra El Mansouri kuwa Waziri Mkuu mpya wa nchi hiyo, na kuwa mwanamke wa kwanza kushika nafasi hiyo tangu Morocco ipate uhuru.
El Mansouri ameteuliwa baada ya uchaguzi wa wabunge uliofanyika Septemba 23, huku Waziri Mkuu aliyekuwa madarakani, Aziz Akhannouch, akitarajiwa kuendelea kusimamia serikali kwa muda kama kiongozi wa mpito hadi baraza jipya la mawaziri litakapoundwa.
Ikulu ya Morocco imesema Mfalme Mohammed VI alimpa El Mansouri jukumu la kuunda serikali mpya kufuatia matokeo ya uchaguzi huo.
El Mansouri Aingia Kwenye Historia
El Mansouri, mwenye umri wa miaka 50, ni mwanasheria kutoka familia maarufu ya Marrakesh.
Alianza kupata umaarufu mkubwa katika siasa za Morocco mwaka 2009 baada ya kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Meya wa Marrakesh. Alirejea katika nafasi hiyo mwaka 2021.
Tangu Oktoba 2021, amekuwa akihudumu kama Waziri wa Nyumba na Mipango Miji katika serikali iliyoongozwa na Akhannouch.
Chama chake cha Authenticity and Modernity Party (PAM) kilishinda viti 97 kati ya 395 katika Baraza la Wawakilishi, kwa mujibu wa matokeo ya muda yaliyotangazwa na Waziri wa Mambo ya Ndani Abdelouafi Laftit.
Chama cha National Rally of Independents (RNI) cha Akhannouch kilimaliza nafasi ya pili kikiwa na viti 66, kutoka viti 102 kilivyopata katika uchaguzi wa mwaka 2021. Chama cha Istiqlal kilipata viti 65, huku chama cha Islamist Justice and Development Party kikirejea kwa kupata viti 54.
Ushiriki wa wapiga kura ulikuwa asilimia 38, ukishuka kutoka takribani asilimia 50 katika uchaguzi wa mwaka 2021.
El Mansouri Anakabiliwa na Kazi ya Kuunda Serikali
Kwa mujibu wa Katiba ya Morocco, mfalme humteua kuwa Waziri Mkuu kiongozi kutoka chama kilichoshinda viti vingi zaidi katika uchaguzi wa Bunge.
Hata hivyo, PAM haikupata idadi ya viti 198 inayohitajika kupata wingi wa moja kwa moja katika Baraza la Wawakilishi.
Hivyo, El Mansouri atalazimika kujenga muungano wa vyama ili kuunda serikali, kabla ya kuwasilisha orodha ya mawaziri kwa mfalme kwa ajili ya kuidhinishwa.
PAM, RNI na Istiqlal vimekuwa sehemu ya serikali ya pamoja tangu mwaka 2021, ingawa uhusiano kati ya PAM na RNI uliripotiwa kuwa na mvutano kuelekea uchaguzi.
Akhannouch Aondoka Baada ya Miaka Mitano
Akhannouch ameongoza serikali ya Morocco tangu Oktoba 2021.
Mbali na siasa, amekuwa akijulikana pia kutokana na utajiri wake mkubwa na nafasi yake katika Akwa Group, kampuni iliyoanzishwa na baba yake.
Akwa Group inamiliki Afriquia, moja ya mitandao mikubwa ya usambazaji mafuta nchini Morocco, pamoja na shughuli katika sekta za gesi, vyombo vya habari na mali isiyohamishika.
Katika kipindi chake kama Waziri Mkuu, masuala ya bei ya mafuta yalikuwa miongoni mwa hoja zilizozua mijadala, hasa baada ya bei kupanda kwa kiasi kikubwa mwaka 2022.
Kabla ya kuwa Waziri Mkuu, Akhannouch alihudumu kama Waziri wa Kilimo kuanzia mwaka 2007 hadi 2021. Pia aliiongoza RNI kuanzia 2016 hadi Februari 2026, alipobadilishwa na Mohamed Chaouki baada ya kutangaza kwamba hatagombea tena uongozi wa chama kwa muhula wa tatu.
Changamoto Zinamsubiri Waziri Mkuu Mpya
Serikali mpya ya El Mansouri inatarajiwa kukutana na changamoto kadhaa, zikiwemo ukosefu wa ajira kwa vijana, gharama za maisha pamoja na maandalizi ya Morocco kuelekea Kombe la Dunia la FIFA 2030.
Timu ya mpira wa wavu wanawake ya Jeshi la Magereza imehitimisha kwa kishindo ushiriki wake katika Mashindano ya Baraza la Michezo ya Majeshi Tanzania (BAMMATA) 2026, baada ya kuibuka na ushindi wa seti 3–0 dhidi ya timu ngumu ya Ngome ya Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ).
Mchezo huo, uliokuwa wa ushindani mkubwa ukihusisha mbinu, mipango na umakini wa hali ya juu kutoka kwa pande zote mbili, umefanyika leo Oktoba 1, 2026 katika Uwanja wa CCM Kirumba jijini Mwanza.
Ushindi huo umeiwezesha timu ya wanawake ya Kanda ya Magereza kutwaa ubingwa wa mpira wa wavu wanawake BAMMATA 2026, baada ya kuonyesha kiwango bora katika michezo yake yote.
Katika michezo yake ya awali timu hiyo, iliifunga Polisi wanawake kwa seti 3–0, kabla ya kuendeleza kasi hiyo kwa kuichapa timu ya SMZ kwa seti 3–0. Katika mchezo mwingine, Magereza iliibuka na ushindi wa seti 3–1 dhidi ya JKT Tanzania.
Matokeo hayo yameifanya timu ya wanawake ya Kanda ya Magereza kumaliza mashindano ikiwa mabingwa wa mpira wa wavu wanawake kwa kutopoteza mchezo hata mmoja katika mashindano ya BAMMATA 2026, huku ikionesha uwezo mkubwa katika mashindano hayo.
Mfanyabiashara wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, ambaye amefariki katika ajali ya helikopta nchini Zimbabwe pamoja na mkewe Lucy Muteke, alikuwa mmoja wa wafanyabiashara waliovutia hisia kutokana na maisha yake ya kifahari na ukaribu wake na viongozi mbalimbali barani Afrika.
Chivayo, aliyekuwa akijulikana kama Sir Wicknell, alijijengea umaarufu kupitia mitandao ya kijamii, ambako mara kwa mara alionyesha utajiri wake, magari ya kifahari, safari za kimataifa pamoja na zawadi kubwa alizokuwa akiwapatia watu mbalimbali.
Miongoni mwa waliowahi kunufaika na zawadi zake ni wanamuziki, waimbaji wa injili, wachezaji wa mpira, viongozi wa dini na watu wengine aliowaona kuwa wazalendo.
Maisha yake ya utajiri yaliambatana pia na maswali kuhusu chanzo cha fedha zake. Chivayo aliwahi kueleza kuwa biashara zake zilihusisha tenda za serikali pamoja na miradi ya nishati, uhandisi, ujenzi na umeme, akisema alifanya kazi na washirika kutoka nje ya Zimbabwe.
Kampuni yake, Intratrek Zimbabwe, iliwahi kuhusishwa na mkataba wa mradi wa nishati ya jua wa Gwanda wenye thamani ya takribani dola milioni 172.8 (ni takribani TSh 456.1 bilioni)
Mradi huo baadaye uliibua mzozo wa kisheria kuhusu utekelezaji wake, huku Chivayo na kampuni yake wakihusika katika kesi mbalimbali. Kwa mujibu wa BBC, baadaye alishinda kesi dhidi ya kampuni ya umeme ya Zimbabwe na akaondolewa katika mashtaka ya jinai yaliyohusishwa na suala hilo.
Historia yake pia ilihusisha kipindi cha kukaa gerezani, ambako alianzisha urafiki na Simon Mann, raia wa Uingereza aliyekuwa amefungwa nchini Zimbabwe baada ya kuhukumiwa katika kesi iliyohusishwa na njama ya mapinduzi.
Baada ya hapo, Chivayo aliendelea kujijenga katika biashara na kujitengenezea jina kubwa nchini Zimbabwe.
Alikuwa akijieleza kama mtu aliyejijenga mwenyewe, akieleza kuwa alikulia Chitungwiza katika mazingira magumu baada ya kumpoteza baba yake akiwa na umri mdogo.
Pamoja na biashara zake, Chivayo alijulikana pia kwa ukaribu wake na viongozi wa kisiasa. Kupitia mitandao yake ya kijamii, aliwahi kuchapisha picha akiwa na viongozi mbalimbali, akiwemo Rais wa zamani wa Zimbabwe Robert Mugabe, Rais Emmerson Mnangagwa, pamoja na viongozi wengine wa Afrika.
Miongoni mwa viongozi wa Afrika ambao picha zao ziliwahi kuonekana kwenye akaunti zake ni Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania, Rais William Ruto wa Kenya na Rais Lazarus Chakwera wa Malawi.
Licha ya utajiri na umaarufu wake, Chivayo mara kwa mara alisisitiza kuwa hakuwa na nia ya kuingia kwenye siasa, akisema alijikita zaidi katika biashara na kujenga mafanikio yake.
Kifo chake katika ajali ya helikopta kimehitimisha maisha ya mfanyabiashara ambaye, kwa miaka kadhaa, alibaki kuwa mtu mwenye ushawishi na mjadala mkubwa nchini Zimbabwe na nje ya mipaka yake.
Mbunge wa Buchosa, Eric Shigongo, ameendelea na kampeni ya kupandisha bendera za Chama Cha Mapinduzi (CCM) kwa mabalozi wa chama katika jimbo hilo.
Kampeni hiyo imefanyika katika Kata ya Maisome, ambapo bendera za CCM zimepandishwa kwa mabalozi wa chama.
Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Shigongo amewataka Watanzania kuendelea kukiamini Chama Cha Mapinduzi, akisema serikali inatekeleza miradi mbalimbali ya maendeleo kwa manufaa ya wananchi.
Amewataka pia wanachama wa CCM kuendelea kueleza na kuwasemea wananchi mambo mazuri yanayofanywa na serikali.
Shigongo amesema kampeni ya kupandisha bendera inalenga kufanyika katika jimbo zima la Buchosa, ambapo kila balozi wa CCM atapatiwa bendera ya chama.
Katika ziara hiyo ya kukagua utekelezaji wa Ilani ya CCM, Shigongo ameishukuru Serikali ya Awamu ya Sita kwa ujenzi wa Kituo cha Afya Maisome, pamoja na vifaa vilivyotolewa kwa ajili ya kusaidia utoaji wa huduma kwa wananchi.
Amesema kukamilika kwa kituo hicho kutakuwa mkombozi kwa wakazi wa Kata ya Maisome ambao kwa muda mrefu wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kupata huduma za afya.
Mbunge huyo pia amekagua Shule ya Msingi Kagorogoro, iliyopo Kata ya Maisome, na kupongeza ujenzi wake akisema umefanyika kwa kiwango cha kuridhisha.
Shigongo amewataka viongozi wa CCM kwenda kukagua miradi ya maendeleo inayotekelezwa na serikali katika maeneo yao ili kuona hatua zilizofikiwa na changamoto zinazohitaji kushughulikiwa.
Aidha, amewataka wakazi wa Kata ya Maisome na Watanzania kwa ujumla kutambua miradi mbalimbali inayotekelezwa na serikali, ikiwemo ujenzi wa barabara, vituo vya afya na shule.
Amesema wananchi wanaobeza maendeleo yanayotekelezwa na Serikali ya Awamu ya Sita wanapaswa kuonyeshwa miradi hiyo ili waweze kuona hatua zilizofikiwa.
Shigongo amesema serikali imefanya mambo mengi ya maendeleo, hivyo ni wajibu wa wanachama na viongozi kueleza kwa wananchi yale yanayotekelezwa.
Wicknell Munodaani Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell.
HARARE, Zimbabwe – Jina la Wicknell Munodaani Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell, lilikuwa miongoni mwa majina yaliyotajwa sana katika ulimwengu wa biashara nchini Zimbabwe na sehemu mbalimbali za Afrika kutokana na shughuli zake katika sekta ya nishati, miundombinu, mawasiliano, usafirishaji na uwekezaji.
Chivayo akionyesha saa za gharama kubwa baada ya kutembelea kiwanda cha Jacob & Co. akiwa na mmiliki wa kampuni hiyo, Jacob Arabo enzi za uhai wake.
Chivayo, amefariki akiwa na umri wa miaka 43 baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Zimbabwe Septemba 30, 2026 alikuwa akijulikana pia kwa maisha ya kifahari, magari ya gharama kubwa, mali za thamani na misaada mikubwa aliyokuwa akitoa kwa watu na taasisi mbalimbali.
Mamlaka za Zimbabwe zilisema watu wote sita waliokuwa ndani ya helikopta hiyo hawakunusurika. Mke wake, Lucy Muteke, pia alikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chapisho la mwisho la umma la Wicknell Chivayo kwenye mtandao wa X pia limezua mjadala mkubwa baada ya taarifa za kifo chake kuibuka.
Chivayo alichapisha ujumbe huo asubuhi ya tarehe 30 Septemba, saa chache kabla ya helikopta aliyokuwa akisafiria kupata ajali.
Ulikuwa ujumbe wa kuwapongeza mawakili wawili ambao alisema walikuwa wamemuunga mkono kwa miongo kadhaa. Alianza chapisho hilo kwa maneno haya ya Kiingereza: “APPRECIATING RELATIONSHIPS BUILT OVER DECADES… SAVED THE BEST FOR LAST.”
Chapisho hilo lilijumuisha ahadi za kutoa magari ya kifahari na zawadi kubwa za fedha kwa watu aliokuwa akiwashukuru.
UTOTO ULIOJAA CHANGAMOTO
Kabla ya kujulikana kwa utajiri wake, Chivayo alieleza kupitia wasifu wake rasmi kuwa alikulia katika mazingira magumu huko Chivhu, Zimbabwe.
Kwa mujibu wa wasifu huo, alipoteza baba yake akiwa na umri wa miaka 10 na kulelewa na mama yake katika eneo la Gandami, Chivhu. Alisema aliacha shule akiwa kidato cha pili kutokana na changamoto za kifedha.
Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi katika kampuni ya mabasi kama karani anayehusika na mishahara. Baadaye akaingia katika biashara na kuanza kujenga kampuni zake hatua kwa hatua. Katika wasifu wake, Chivayo alidai kwamba alipata milioni yake ya kwanza ya rand akiwa na miaka 19 na milioni yake ya kwanza ya dola akiwa na miaka 23. Madai hayo yanatokana na wasifu wake mwenyewe na hayawakilishi hesabu huru za mapato yake.
INTRATREK NA BIASHARA YA NISHATI
Moja ya kampuni zilizohusishwa kwa karibu zaidi na jina lake ni Intratrek Zimbabwe, ambayo ilijikita katika miradi ya nishati na miundombinu.
Intratrek ilipewa mwaka 2014 mkataba wa kujenga Gwanda Solar Project, mradi wa kuzalisha umeme wa jua wenye uwezo uliopangwa wa megawati 100. Mkataba wa awali ulikuwa na thamani ya takribani dola milioni 172 hadi 173 za Marekani.
Mradi huo ulipitia miaka kadhaa ya migogoro ya kimkataba na kisheria. Baadaye mahakama za Zimbabwe ziliamua kuhusu uhalali wa mkataba huo, na mwaka 2025 serikali na Intratrek zilisaini mkataba uliorekebishwa.
Mnamo Septemba 2026, Zimbabwe Power Company ilitoa Notice to Proceed, ikiiagiza Intratrek kuanza tena utekelezaji wa mradi huo. Thamani ya mkataba uliorekebishwa iliripotiwa kuwa karibu dola milioni 132, huku muda wa utekelezaji ukiwekwa kuwa miezi 24.
Ni muhimu kutofautisha thamani ya mkataba na utajiri binafsi wa Chivayo. Mkataba wa dola milioni 132 haukumaanisha kwamba fedha hizo zote zilikuwa mali yake binafsi; gharama hizo zinahusisha vifaa, ujenzi, wafanyakazi, washirika wa kiufundi, fedha za uendeshaji na gharama nyingine za mradi.
NDOA YA KWANZA NA SONJA MADZIKANDA
Chivayo alifunga ndoa na Sonja Louise Madzikanda mwaka 2017. Uhusiano wao ulidumu kwa takribani miaka saba na walipata watoto wawili.
Maisha yao ya ndoa yaliendelea kwa muda huku Chivayo akiwa akizidi kujenga biashara zake na kupata umaarufu mkubwa nchini Zimbabwe. Mwaka 2018, Chivayo aliwahi kuweka hadharani matokeo ya kipimo cha DNA kuthibitisha kwamba alikuwa baba wa mtoto wake wa kiume, John Chenjera-Chivayo.
Hata hivyo, baadaye uhusiano huo ulianza kukumbwa na migogoro na hatimaye wawili hao wakaachana. Chivayo alieleza kwamba sababu kubwa za kuvunjika kwa ndoa hiyo zilihusisha tofauti zisizoweza kutatuliwa, zikiwemo mvutano uliokuwa umejitokeza kati ya Sonja na familia yake.
TALAKA NA MGOGORO WA KISHERIA
Baada ya kuvunjika kwa uhusiano wao, suala la ndoa hiyo liliendelea kuonekana katika vyombo vya habari kutokana na migogoro kuhusu watoto na mali.
Mwaka 2026, Mahakama Kuu ya Zimbabwe ilihitimisha mzozo wa talaka kati ya Chivayo na Sonja Madzikanda kupitia makubaliano ya pande zote. Makubaliano hayo yalihusisha mpango wa malezi ya watoto wao pamoja na kifurushi cha matunzo cha dola milioni 5 za Marekani.
Kwa mujibu wa taarifa ya The Herald, dola milioni 2.2 zilikuwa tayari zimelipwa na kiasi kilichobaki cha dola milioni 2.8 kilitakiwa kulipwa ndani ya siku 30.
Pia kulikuwa na kesi kuhusu namna Chivayo alivyokuwa akipata nafasi ya kuwaona watoto wake. Mahakama baadaye ilitoa utaratibu wa kuhakikisha anapata fursa ya kuwaona watoto hao.
KUINGIA KATIKA MAISHA YA LULU MUTEKE
Baada ya uhusiano wake na Sonja kuvunjika, Chivayo alianza uhusiano na Lucy “Lulu” Muteke.
Uhusiano huo ulianza kujulikana zaidi hadharani mwishoni mwa mwaka 2024 na mwanzoni mwa 2025. Chivayo alifanya uhusiano huo kuwa wa wazi, akimtambulisha Lulu kama mwanamke ambaye angekuwa mke wake.
Mwezi Machi 2025, kabla ya kufunga ndoa, Chivayo alimpeleka Lulu kumtambulisha kwa Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, katika State House. Katika ujumbe aliouchapisha, Chivayo alimuelezea Lulu kama “soon-to-be wife” na akasema alikuwa amepata heshima ya kumtambulisha kwa Rais.
HARUSI YA WICKNELL NA LULU
Mwaka 2025, Chivayo na Lulu Muteke walifunga ndoa katika sherehe kubwa zilizofanyika Zimbabwe.
Walifanya taratibu za kimila pamoja na sherehe ya kidini ndani ya jumuiya ya Johane Masowe Echishanu, ambayo Chivayo alikuwa akiihusudu kwa muda mrefu.
Harusi hiyo ilivuta hisia kubwa kutokana na ukubwa wake, idadi ya wageni pamoja na uwepo wa watu mashuhuri. Wanamuziki maarufu akiwemo Jah Prayzah na Killer T walitumbuiza katika sherehe hizo.
Chivayo mwenyewe alielezea siku hiyo kama moja ya siku maalumu zaidi katika maisha yake, akiwashukuru familia yake na familia ya Lulu kwa kuunga mkono ndoa yao. Pia aliwashukuru wazazi wa Lulu kwa kumkabidhi binti yao na akaahidi kumpenda, kumlinda na kumtunza.
MAISHA YA NDOA NA LULU
Baada ya kufunga ndoa, Chivayo na Lulu walionekana mara kadhaa pamoja katika matukio mbalimbali, safari na shughuli za kijamii.
Lulu, ambaye pia ameelezwa katika baadhi ya taarifa kuwa alikuwa akifanya kazi katika sekta ya fashion na luxury lifestyle kama personal shopper, aliendelea kuwa mtu mwenye maisha ya faragha zaidi ikilinganishwa na mume wake ambaye alikuwa akishiriki sehemu kubwa ya maisha yake kwenye mitandao ya kijamii.
Chivayo alikuwa akimzungumzia Lulu hadharani kama mke wake na mara kadhaa alichapisha picha zao pamoja.
Taarifa zilizopo pia zinaonyesha kwamba watoto wawili wa Chivayo walikuwa kutoka katika uhusiano wake wa awali na Sonja Madzikanda. Hakuna ushahidi wa kuaminika nilioupata unaothibitisha kwamba Chivayo na Lulu walikuwa wamepata mtoto pamoja.
SAFARI YAO ILIISHIA PAMOJA
Kwa kusikitisha, ndoa ya Chivayo na Lulu haikudumu kwa muda mrefu.
Mnamo Septemba 30, 2026, wawili hao walikuwa pamoja katika helikopta iliyokuwa ikisafiri katika eneo la Marondera, Mashonaland East, Zimbabwe. Helikopta hiyo ilianguka na kusababisha vifo vya watu wote waliokuwa ndani yake.
Familia ya Chivayo ilithibitisha kwamba Wicknell na mke wake, Lucy “Lulu” Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki. Mamlaka za Zimbabwe pia zilithibitisha kwamba hakukuwa na manusura katika ajali hiyo.
URITHI WA MAISHA YAKE YA FAMILIA
Historia ya ndoa ya Wicknell Chivayo inaonyesha vipindi viwili tofauti vya maisha yake binafsi. Ndoa yake ya kwanza na Sonja Madzikanda ilidumu kwa miaka kadhaa na kuzaa watoto wawili, lakini baadaye iliishia katika talaka na mfululizo wa migogoro ya kisheria kuhusu watoto na mali.
Ndoa yake ya pili na Lucy “Lulu” Muteke ilianza kwa sherehe kubwa mwaka 2025 na kuwa sehemu ya maisha yake ya hadharani hadi siku ya mwisho ya maisha yake.
Kwa upande wa Lulu, yeye ndiye aliyekuwa mke wa Chivayo wakati alipofariki, huku familia yake ikithibitisha pamoja na kifo cha mfanyabiashara huyo katika ajali ya helikopta.
BIASHARA ZAKE HAZIKUISHIA KWENYE NISHATI
Mbali na Intratrek, taarifa za biashara zinazohusishwa na Chivayo zinaonyesha maslahi katika sekta mbalimbali, zikiwemo mawasiliano, mafuta, usafirishaji na miundombinu.
Kupanuka kwa shughuli zake katika sekta mbalimbali kulimfanya kuwa mmoja wa wafanyabiashara waliokuwa na ushawishi mkubwa katika biashara nchini Zimbabwe na katika baadhi ya masoko ya Afrika.
Wakati huohuo, uhusiano wake wa karibu na baadhi ya viongozi wakuu wa Afrika uliendelea kuongeza umaarufu wake. Alionekana mara kadhaa akiwa na viongozi kama Rais William Ruto wa Kenya, Rais Cyril Ramaphosa wa Afrika Kusini na Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania.
UTAJIRI WA WICKNELL CHIVAYO
Swali ambalo limekuwa likiulizwa mara kwa mara ni: Wicknell Chivayo alikuwa na utajiri wa kiasi gani?
Jibu sahihi ni kwamba hakuna takwimu huru, zilizokaguliwa na kuthibitisha thamani halisi ya utajiri wake binafsi. Hivyo, namba mbalimbali za net worth zinazotajwa kwenye mitandao zinapaswa kuchukuliwa kwa tahadhari. Taarifa za hivi karibuni za uchambuzi wa utajiri wake pia zinaonya kwamba hakuna takwimu iliyothibitishwa kwa uhuru inayoweka thamani kamili ya mali zake binafsi.
Hata hivyo, ukubwa wa mali na matumizi yake ulitoa picha ya kiwango kikubwa cha utajiri aliokuwa akionyesha hadharani.
Mwaka 2026, Chivayo alitangaza kununua na kuandaa nyumba ya kifahari huko Cape Town, Afrika Kusini, akisema gharama ya jumla ya nyumba hiyo pamoja na mapambo na uwekezaji wa ndani ilikuwa takribani rand milioni 160, sawa na takribani dola milioni 9–10 kulingana na viwango vya ubadilishaji vilivyotumika na vyanzo mbalimbali.
Katika maelezo yake kuhusu nyumba hiyo, Chivayo alisema nyumba yenyewe ilinunuliwa kwa bei ya karibu rand milioni 110 na baadaye akawekeza zaidi katika ukarabati, vifaa vya ndani na samani, jambo alilosema lilifikisha gharama yote karibu rand milioni 160.
Pia alihusishwa na mali nyingine za kifahari, ikiwemo nyumba kubwa nchini Zimbabwe na ndege binafsi, huku matumizi yake ya magari ya kifahari yakimfanya kuwa maarufu sana kwenye mitandao ya kijamii.
MAISHA YA KIFAHARI NA UTOAJI WA MISAADA
Chivayo alikuwa akitumia mitandao ya kijamii kuonyesha sehemu ya maisha yake ya kifahari, safari, magari na mali zake.
Lakini umaarufu wake haukutokana na mali pekee. Alijulikana pia kwa kutoa zawadi na fedha kwa watu mbalimbali, wakiwemo wanamichezo, viongozi wa dini, wasanii na watu wengine waliokuwa wakimfuatilia kwenye mitandao ya kijamii.
Associated Press iliripoti kwamba alikuwa akijulikana kwa kutoa magari na fedha zenye thamani kubwa, huku pia akihusishwa na michango kwa taasisi mbalimbali.
UMAARUFU, SIASA NA UTATA
Kadiri utajiri wake ulivyoongezeka, ndivyo jina lake lilivyozidi kuhusishwa na mjadala kuhusu uhusiano kati ya biashara, serikali na siasa nchini Zimbabwe.
Chivayo alikuwa na uhusiano wa karibu na Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, na alionekana mara kwa mara katika matukio pamoja na viongozi wa kisiasa barani Afrika. Vyombo vya habari pia viliripoti kuhusu maswali na tuhuma zilizowahi kuibuliwa kuhusu baadhi ya mikataba ya serikali na ufadhili wa shughuli za kisiasa; Chivayo alikanusha makosa katika masuala hayo.
Kwa hiyo, simulizi kuhusu maisha yake linabeba pande mbili: upande mmoja ni safari yake ya kutoka mazingira magumu hadi kuwa mfanyabiashara mkubwa; upande mwingine ni mjadala uliofuata kuhusu mikataba yake, mahusiano yake na mamlaka pamoja na namna alivyopata na kutumia utajiri wake.
KIFO CHA GHAFULA
Safari ya Chivayo ilifikia mwisho ghafla tarehe 30 Septemba 2026, baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Mashonaland East, kusini-mashariki mwa Harare.
Mamlaka zilisema watu sita walikuwa ndani ya helikopta hiyo na hakukuwa na manusura. Familia baadaye ilithibitisha kwamba Chivayo na mke wake, Lucy Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chanzo cha ajali hiyo bado kilikuwa kikichunguzwa na mamlaka wakati taarifa hizo zikitolewa.
URITHI WA WICKNELL CHIVAYO
Wicknell Chivayo anaacha nyuma historia ya maisha yenye sura nyingi kutoka kijana aliyeacha shule kutokana na changamoto za kifedha hadi kuwa mfanyabiashara aliyekuwa akihusishwa na miradi ya mabilioni ya rand na dola, mali za kifahari na mitandao ya watu wenye ushawishi barani Afrika.
Ingawa thamani halisi ya utajiri wake binafsi haijathibitishwa kwa uhuru, mali na shughuli za biashara zilizoripotiwa zinaonyesha ukubwa wa himaya aliyokuwa ameijenga.
Kifo chake kimeacha maswali kuhusu mustakabali wa biashara na miradi iliyokuwa ikiendelea chini ya kampuni zake, huku hasa Gwanda Solar Project ikiwa miongoni mwa miradi iliyokuwa ikitarajiwa kuendelea baada ya kurejeshwa kwake kwenye hatua ya utekelezaji.
Global Publishers September 30, 2026 0 views 0 Comments
DAR ES SALAAM: Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, imepanga kusoma hukumu ya kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, Novemba 6, 2026 saa 3:00 asubuhi.
Uamuzi huo umetangazwa Jumanne, Septemba 29, na Jaji Dunstan Ndunguru, anayeongoza jopo la majaji watatu linalosikiliza shauri hilo lenye namba 19605/2025. Majaji wengine ni James Karayemaha na Ferdinand Kiwonde.
Jaji Ndunguru amesema jopo hilo linahitaji muda wa kupitia kwa kina ushahidi uliowasilishwa na pande zote pamoja na hoja zao za mwisho kabla ya kutoa uamuzi.
Hatua hiyo imekuja baada ya upande wa Jamhuri kukamilisha mawasilisho yake ya mwisho. Katika hoja zake, upande wa mashtaka uliliambia Mahakama kuwa unaamini umeweza kuthibitisha shtaka dhidi ya Lissu kwa kiwango kinachotakiwa katika kesi ya jinai.
Lissu anakabiliwa na shtaka la uhaini chini ya Kifungu cha 39(2)(d) cha Kanuni ya Adhabu, likihusishwa na kauli anazodaiwa kutoa Aprili 3, 2025 kuhusu kuzuia Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025. Upande wa utetezi umepinga tafsiri ya mashtaka hayo na umehoji iwapo kauli zinazodaiwa kutolewa zinaweza kisheria kuthibitisha kosa la uhaini.
Awali, Agosti 21, 2026, Mahakama Kuu iliamua kwamba Lissu ana kesi ya kujibu, hatua iliyomruhusu kuanza kutoa utetezi wake. amp.dw.com+1
Baada ya kukamilika kwa ushahidi na mawasilisho ya mwisho ya pande zote mbili, sasa macho yanaelekezwa Novemba 6, siku ambayo jopo la majaji linatarajiwa kutoa hukumu katika shauri hilo.
Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, leo Septemba 29, 2026, inatarajiwa kuanza kusikiliza mawasilisho ya mwisho ya upande wa Jamhuri katika kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu .
Mawasilisho hayo yanatarajiwa kuwasilishwa na Wakili wa Serikali, Nassoro Katuga, baada ya Lissu kukamilisha mawasilisho yake ya mwisho jana, Septemba 28, mbele ya jopo la majaji watatu.
Kesi hiyo, yenye namba 19605/2025, inasikilizwa na jopo linaloongozwa na Jaji Dunstan Ndunguru, likiwa na Majaji James Karayemaha na Ferdinand Kiwonde.
Katika mawasilisho yake, Lissu aliiomba Mahakama kuangalia kama upande wa mashtaka umeweza kuthibitisha kosa linalomkabili kwa kiwango kinachotakiwa katika kesi za jinai, yaani bila kuacha shaka yenye msingi.
Lissu pia alitoa kauli kwamba iwapo majaji wataona kuwa kosa la uhaini limethibitishwa, watoe hukumu kwa mujibu wa sheria, na iwapo hawatabaini kuwa kosa hilo limethibitishwa, wamwachie huru.
Katika hoja zake, Lissu alipinga kwa kina ushahidi wa upande wa Jamhuri, akiwemo ushahidi kuhusu mkutano wa Aprili 3, 2025, tafsiri ya maneno anayodaiwa kuyasema, pamoja na hoja kuhusu kama maneno hayo yanaweza kisheria kuunda kosa la uhaini.
Baada ya upande wa Jamhuri kukamilisha mawasilisho yake, hatua inayofuata itakuwa Mahakama kutathmini hoja na ushahidi uliowasilishwa na pande zote kabla ya kutoa uamuzi kwa mujibu wa sheria.
Timu ya mpira wa pete ya Jeshi la Magereza imeendeleza kiwango chake kizuri katika Mashindano ya Baraza la Michezo ya Majeshi Tanzania (BAMMATA) 2026, baada ya kuibuka na ushindi wa magoli 63–36 dhidi ya timu ya Polisi Tanzania katika mchezo uliochezwa leo, Septemba 28, 2026, kwenye Uwanja wa CCM Kirumba jijini Mwanza.
Katika mchezo huo uliokuwa na ushindani mkubwa, timu ya Magereza ilionyesha uwezo mzuri katika kujenga mashambulizi na kutumia vyema nafasi ilizopata, hali iliyoiwezesha kufunga magoli 63 na kuibuka na ushindi wa kishindo dhidi ya Polisi.
Ushindi huo unaendeleza mwendelezo mzuri wa Kanda ya Magereza katika mashindano hayo, baada ya awali kuifunga Kanda ya JKT Tanzania kwa magoli 46–43.
Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, ameiambia Mahakama kuwa kesi ya uhaini inayomkabili ina mapungufu kadhaa, akidai kuwa mchakato wa kuanzisha upelelezi wa kesi hiyo ulifanywa na mtu mmoja au watu wachache bila kuwashirikisha baadhi ya mamlaka husika.
Lissu ametoa hoja hizo leo, Jumatatu, Septemba 28, 2026, wakati akiendelea kuwasilisha hoja zake za mwisho mbele ya jopo la majaji watatu wakiongozwa na Jaji Dunstan Ndunguru.
Katika hoja zake, Lissu amemtaja Kamishna Msaidizi wa Polisi (ACP) George Bagyemu, anayehudumu kama Naibu Mkuu wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai, akidai kuwa ndiye aliyeamua kwamba maneno yaliyokuwa kwenye video yanaunda kosa la uhaini.
Lissu amesema kwa mujibu wa rekodi ya mahakama katika ukurasa wa 145 na 146, tukio hilo lilihusisha hatua zilizochukuliwa Aprili 8, 2025, siku nne baada ya video hiyo kuonekana.
Amedai kuwa baada ya Bagyemu kuipata video hiyo, alifungua faili la uchunguzi wa uhaini bila kuwashirikisha baadhi ya wakuu wake wa kazi, akiwamo Mkuu wa Polisi Kanda Maalum (ZPC) na Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI).
Kwa mujibu wa Lissu, Bagyemu aliwafahamisha viongozi hao baada ya faili hilo kufunguliwa.
Lissu pia amedai kuwa Bagyemu hakutafuta ushauri wa kisheria kabla au baada ya kufungua faili hilo. Akirejea ukurasa wa 159 wa rekodi ya ushahidi, amesema suala hilo lilithibitishwa katika ushahidi wa Bagyemu.
Aidha, Lissu amesema hata Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) hakujulishwa kuhusu suala hilo wakati huo.
Ameongeza kuwa licha ya Bagyemu kuwafahamisha baadhi ya viongozi kuhusu hatua alizochukua, hakuna hata mmoja kati yao aliyefika mahakamani kutoa ushahidi kuhusu suala hilo.
Lissu pia amedai kuwa Bagyemu hakuhusisha wala kutoa taarifa kwa mamlaka nyingine za uchunguzi au taasisi nyingine za Serikali kuhusu hatua hizo.
Katika hatua hiyo ya hoja zake za mwisho, Lissu amesisitiza kuwa jukumu la kuthibitisha mashtaka linabaki upande wa mashtaka, akidai kuwa ushahidi uliowasilishwa mahakamani haujafikia kiwango cha uthibitisho kinachotakiwa kisheria.
