Habarimpya

WASHINGTON: Rais wa Marekani Donald Trump amekataa pendekezo la Iran la kufungua tena Mlango wa Hormuz na kusitisha mapigano yanayoendelea katika Mashariki ya Kati.

Iran iliwasilisha mpango huo wakati wa Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa mjini New York, ikisema pendekezo hilo lilifikishwa kwa Marekani kupitia wapatanishi kutoka Qatar.

Kwa mujibu wa Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araqchi, makubaliano hayo yangeweza kuwezesha kufunguliwa tena kwa Mlango wa Hormuz ndani ya siku saba, sambamba na kusitishwa kwa mapigano katika eneo hilo.

Hata hivyo, Trump amekataa mpango huo akisema Iran inataka kufunguliwa kwa haraka kwa njia hiyo kutokana na shinikizo la kiuchumi linaloikabili.

Trump alisema Iran imeathirika kwa sababu ya kupungua kwa shughuli za usafirishaji kupitia Hormuz, ambayo ni moja ya njia muhimu zaidi za usafirishaji wa nishati duniani.

“Nimekataa pendekezo lao,” Trump aliwaambia waandishi wa habari katika Ikulu ya White House kabla ya kuondoka kuelekea Tennessee.

Mlango wa Hormuz unaunganisha Ghuba ya Uajemi na Ghuba ya Oman na una umuhimu mkubwa katika biashara ya kimataifa, hasa kwa usafirishaji wa mafuta na bidhaa nyingine za nishati.

Marekani imeendelea kuweka shinikizo la kiuchumi dhidi ya Iran huku ikitaka Tehran kuondoa vizuizi katika Mlango wa Hormuz.

Iran yaweka wazi msimamo wake

Kwa upande wa Iran, Araqchi amesema Tehran iko tayari kufikia makubaliano iwapo Marekani itaonyesha utayari wa kufanya hivyo.

Alisema pendekezo hilo lingeanza kwa kufunguliwa kwa Hormuz ndani ya muda wa siku saba na kusitishwa kwa mapigano, kabla ya kuanza kwa mazungumzo mapana zaidi kati ya pande zinazohusika.

Mazungumzo hayo yanaweza pia kugusa suala la mpango wa nyuklia wa Iran.

Rais wa Iran, Masoud Pezeshkian, amesema nchi yake iko tayari kufanya mazungumzo kuhusu mpango wake wa nyuklia na masuala mengine, lakini haitakubali kile alichokiita vitisho, shinikizo au kulazimishwa.

Iran imekuwa ikisisitiza kuwa haitafuti vita, lakini itaendelea kujilinda dhidi ya mashambulizi na vitisho.

Mzozo kati ya Iran, Marekani na Israel umeendelea tangu Februari 28, kufuatia mashambulizi ya Marekani na Israel dhidi ya Iran.

Tangu wakati huo, mapigano yamekuwa yakibadilika kati ya vipindi vya kusitisha mashambulizi na kurejea kwa mapigano, huku kukiwa na madhara kwa miundombinu na uchumi wa Iran.

Iran na washirika wake nao wamejibu kwa mashambulizi ya makombora na ndege zisizo na rubani dhidi ya maeneo mbalimbali katika Mashariki ya Kati.

Kwa sasa, kukataliwa kwa pendekezo la Iran na Trump kunaacha hatma ya kufunguliwa tena kwa Mlango wa Hormuz ikiwa haijulikani, huku juhudi za kidiplomasia za kusitisha mapigano zikiendelea kufuatiliwa kwa karibu.

Waziri wa Katiba na Sheria, Mhe. Dkt. Juma Zuberi Homera, amesema Serikali ipo katika mashauriano ya kufanya marekebisho ya baadhi ya vifungu vya Sheria ya Ndoa, hususan vinavyohusiana na masuala ya elimu.

Ameyasema hayo Septemba 25, 2026, Mtumba jijini Dodoma, wakati akizungumza katika Programu Maalumu ya Sema na Waziri, ambapo amesema kuwa Serikali inaendelea kushughulikia suala la ndoa za utotoni.

Amesema kuwa Serikali haiwezi kubadilisha vifungu vyote vya Sheria ya Ndoa, bali kuna baadhi ya vifungu vinavyofanyiwa mashauriano kwa ajili ya marekebisho, ikiwemo kuangalia suala la elimu ya awali, msingi, sekondari hadi kidato cha sita.

Aidha, amebainisha kuwa Wizara ya Katiba na Sheria itaendelea kushirikiana na Plan International katika kuhakikisha mtoto wa kike anapata haki na fursa ya kutimiza ndoto zake, huku akiwataka kuendelea kushirikiana katika kuwasaidia mabinti wanaokabiliwa na changamoto mbalimbali.

Pia ameongeza kuwa kuna umuhimu wa kwenda katika maeneo mbalimbali kujifunza changamoto zinazowakabili wanawake na mabinti wadogo, wakiwemo wanaofanyiwa ukatili wa kijinsia, huku akisema kuwa mabinti wanaokumbwa na changamoto wanapaswa kuwezeshwa mitaji ili waweze kujikwamua kiuchumi.

Naye, Mkurugenzi wa  Plan International  Tanzania, Jane Sembuche, amesema asilimia 29.1 ya wanawake wenye umri wa miaka 20–24 walioolewa waliingia kwenye ndoa kabla ya kufikisha miaka 18, hali inayoweza kuathiri elimu, afya na fursa za kiuchumi za wasichana. Amesisitiza umuhimu wa kufanyia marekebisho Sheria ya Ndoa ili kuweka miaka 18 kuwa umri wa chini wa ndoa kwa wote, hatua muhimu katika kufikia malengo ya Dira ya Tanzania 2050.

Kwa upande wake, Mkuu wa Sera, Mkakati na Ubora wa Plan International Tanzania, Christina Ruhinda, amesema shirika hilo litaendelea kushirikiana na Wizara ya Katiba na Sheria, huku mabinti wakiendelea kushiriki katika shughuli mbalimbali zinazofanywa na wizara hiyo ili kujifunza uongozi, sheria na haki.

Naye Mkurugenzi Mtendaji wa CAMFED Tanzania, Anna Sawaki, amepongeza hatua ya Serikali kuanza mchakato wa marekebisho ya Sheria ya Ndoa, akisema kwa pamoja wanaweza kumwezesha mtoto wa kike. Amesema CAMFED inaendelea kushirikiana na wadau mbalimbali, ikiwemo Plan International na mashirika ya kimataifa, kuhakikisha watoto wa kike wanaotolewa katika mazingira hatarishi wanapata elimu na kuwezeshwa kutimiza ndoto zao, ikiwemo kuwa viongozi. Aidha, amesema amefurahishwa na ushiriki wao katika kampeni ya Girls Takeover inayohamasisha wasichana kushiriki katika uongozi na kujenga uwezo wa kufikia matarajio yao.

Naye Veronica Kalenga, mnufaika wa Plan International Tanzania, amesema amefurahi kushiriki katika programu ya Girls Takeover 2026, ambapo alipata fursa ya kuchukua nafasi ya Waziri wa Katiba na Sheria wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na kujifunza masuala ya uongozi, utendaji wa Serikali pamoja na namna ya kusikiliza na kushughulikia kero za wananchi.

Aidha, Jenipha Lucas, mkazi wa Geita na mnufaika wa Plan International Tanzania, amesema programu hiyo imempa fursa ya kujifunza na kushiriki katika masuala ya uongozi, huku akiishukuru Plan International Tanzania kwa kuwawezesha wasichana kupata nafasi za kujenga uwezo na kujiamini. Ameomba shirika hilo kuendelea kushughulikia changamoto zinazowakabili wasichana, ikiwemo ndoa za utotoni na mimba katika maeneo ya vijijini.

   Na Mwandishi Wetu.

Kikosi kazi cha Shirika la Viwango Tanzania (TBS), Wakala wa Vipimo (WMA) na Tume ya Ushindani (FCC), kimehitimisha zoezi la ukaguzi na utoaji elimu kwa wafanyabiashara na wananchi mkoani Njombe, lililofanyika kwa siku tano kuanzia Septemba 19 hadi Septemba 25, 2026, likilenga kuimarisha usalama wa mlaji, ubora wa bidhaa na uadilifu katika biashara.

Zoezi hilo limekuwa sehemu ya juhudi za taasisi hizo katika kuhakikisha bidhaa zinazofika kwa wananchi zinakidhi matakwa ya viwango, vipimo na sheria za ushindani, huku wafanyabiashara wakipatiwa elimu kuhusu wajibu wao katika kulinda afya, usalama na maslahi ya watumiaji.

Katika ukaguzi huo, kikosi kazi hicho kimebaini kasoro mbalimbali katika baadhi ya bidhaa zinazouzwa kwenye maduka na maghala, ikiwemo pembejeo za kilimo, vipodozi, vifaa vya ujenzi na vyakula.

Meneja wa TBS Kanda ya Nyanda za Juu Kusini, Rodney Alananga, amesema ukaguzi huo umebaini changamoto zinazohitaji hatua stahiki, huku akisisitiza kuwa matumizi na uuzaji wa bidhaa zisizokidhi matakwa ya sheria unaweza kuwa na madhara kwa watumiaji na biashara kwa ujumla.

Alananga amesema TBS itaendelea kushirikiana na taasisi nyingine katika kutoa elimu na kufanya ukaguzi ili kuhakikisha wafanyabiashara wanazingatia viwango na wananchi wanapata bidhaa salama na zenye ubora unaostahili.

Kwa upande wake, Kaimu Meneja wa Wakala wa Vipimo (WMA) Mkoa wa Njombe, Shabani Kingu, amesema moja ya changamoto iliyobainika ni uwepo wa mifuko ya mbolea yenye ujazo pungufu, hali inayoweza kumuathiri mkulima anayenunua bidhaa hiyo kwa kutegemea kiasi kilichoainishwa kwenye kifungashio.

Amesema WMA itaendelea kusimamia usahihi wa vipimo katika biashara ili kuhakikisha mlaji anapata kiasi cha bidhaa anacholipia na wafanyabiashara wanaendesha shughuli zao kwa kuzingatia sheria.

Naye Kaimu Meneja wa FCC Kanda ya Mbeya, Anderson Lwiza, amesema baadhi ya wafanyabiashara waliobainika kutumia au kunakili nembo za bidhaa za wazalishaji wengine wamechukuliwa hatua za kisheria.

Lwiza amesema hatua hizo ni sehemu ya utekelezaji wa sheria zinazolenga kulinda ushindani wa haki katika soko, pamoja na kuhakikisha wazalishaji halali na watumiaji wanalindwa dhidi ya vitendo vinavyoweza kupotosha soko.

Akizungumza kwa niaba ya wafanyabiashara, Neema Michael, mfanyabiashara wa vipodozi mkoani Njombe, amesema ukaguzi unaofanywa na taasisi hizo umekuwa na umuhimu mkubwa katika kuwasaidia wafanyabiashara kuelewa matakwa ya kisheria na kuhakikisha bidhaa wanazouza ni salama kwa watumiaji.

Amesema elimu inayotolewa wakati wa ukaguzi imekuwa chachu ya kuwajengea wafanyabiashara uelewa kuhusu ubora wa bidhaa na namna ya kuendesha biashara kwa kuzingatia sheria.

Kwa ujumla, zoezi hilo limeonesha umuhimu wa ushirikiano wa taasisi za udhibiti katika kulinda maslahi ya mlaji, kuimarisha uaminifu katika soko na kuwawezesha wafanyabiashara kufahamu na kuzingatia matakwa ya sheria.

TBS, WMA na FCC zimesisitiza kuwa ukaguzi na utoaji elimu kwa wafanyabiashara na wananchi ni mchakato endelevu, unaolenga kujenga soko lenye bidhaa salama, vipimo sahihi na ushindani unaozingatia haki.

  Na Mwandishi Wetu.

Shirika la Viwango Tanzania (TBS) limeendelea kuimarisha juhudi za kulinda afya za wananchi na kukuza biashara zenye kuzingatia viwango kwa kutoa elimu kwa wafanyabiashara wadogo wadogo kuhusu umuhimu wa usalama wa chakula, ubora wa bidhaa na uzingatiaji wa matakwa ya kisheria katika shughuli zao za kila siku.

Elimu hiyo imetolewa leo, Septemba 26, 2026, wakati TBS iliposhiriki Kongamano la Wafanyabiashara Ndogo Ndogo lililofanyika katika Viwanja vya TEFA, Temeke, jijini Dar es Salaam, lililobeba kaulimbiu isemayo “Maendeleo Yangu, Mtaa Wangu, Urasimishaji ndio Uchumi wa Sasa.”

Kupitia kongamano hilo, TBS imekutana na makundi mbalimbali ya wafanyabiashara, wakiwemo Mama Lishe, Baba Lishe na wafanyabiashara wa nguo za mitumba maarufu kama Machinga, kwa lengo la kuwajengea uelewa kuhusu umuhimu wa kuzingatia viwango na kulinda afya za watumiaji wa bidhaa na huduma zao.

Akizungumza na wafanyabiashara katika kongamano hilo, Meneja wa Tathmini ya Vihatarishi katika Chakula wa TBS, Bi. Immaculatha Justin Tarimo, amesema shirika hilo limetumia fursa hiyo kutoa elimu kwa wafanyabiashara wa chakula, hususan Mama Lishe na Baba Lishe wanaofanya shughuli zao katika maeneo yenye mikusanyiko ya watu, ikiwemo masoko, stendi na maeneo mengine ya biashara.

Amesema elimu hiyo imelenga kuwahimiza wafanyabiashara hao kuandaa na kuhifadhi chakula katika mazingira safi na salama, ili kulinda afya za wateja wao na kuhakikisha kuwa chakula kinachouzwa kwa walaji kinakuwa salama kwa matumizi ya binadamu.

Bi. Tarimo amesisitiza kuwa kuzingatia usafi katika maandalizi na uhifadhi wa chakula ni jambo muhimu katika kuzuia vihatarishi vinavyoweza kusababisha madhara kwa afya za walaji, hivyo ni wajibu wa kila mfanyabiashara wa chakula kuhakikisha anazingatia maelekezo yanayotolewa na mamlaka husika.

Aidha, amesema wafanyabiashara hao wamekumbushwa kuhusu umuhimu wa kusajili majengo wanayotumia katika shughuli zao za biashara ya chakula, hatua inayochangia kuhakikisha shughuli hizo zinafanyika katika mazingira yanayokidhi matakwa ya usalama na viwango vinavyohitajika.

Katika hatua nyingine, TBS imetoa elimu kwa wafanyabiashara wa nguo za mitumba kuhusu udhibiti wa uuzaji wa nguo za ndani zilizotumika, zikiwemo nguo za ndani za wanawake na wanaume, mataulo pamoja na nguo nyingine zinazovaliwa katika maeneo nyeti ya mwili wa binadamu.

Wafanyabiashara hao wameelezwa kuwa kwa mujibu wa matakwa ya kisheria, bidhaa hizo zilizotumika haziruhusiwi kuuzwa, kutokana na hatari zinazoweza kujitokeza kwa afya za watumiaji, ikiwemo uwezekano wa kuathiriwa na maradhi kutokana na matumizi ya nguo hizo na watu wengine.

Elimu hiyo inalenga kuongeza uelewa kwa wafanyabiashara kuhusu bidhaa ambazo haziruhusiwi kuuzwa, huku ikiwahimiza kuzingatia sheria na taratibu zilizowekwa katika biashara ya nguo za mitumba, kwa maslahi ya afya ya jamii.

Wakizungumza katika kongamano hilo, wafanyabiashara walioshiriki wameishukuru TBS kwa kuwafikishia elimu hiyo, wakieleza kuwa imewasaidia kuongeza uelewa kuhusu umuhimu wa kuzingatia viwango, kulinda afya za wananchi na kufanya biashara kwa kuzingatia matakwa ya kisheria.

Akizungumza kwa niaba ya wafanyabiashara wa nguo za mitumba, Bw. Salehe Omary, mfanyabiashara wa nguo za mitumba katika Soko la Tandika, amesema wameipokea elimu hiyo na kuahidi kuwafikishia wafanyabiashara wengine ili kuongeza uelewa kuhusu bidhaa zisizoruhusiwa kuuzwa na umuhimu wa kulinda afya za watanzania.

Amesema ushirikiano kati ya TBS na wafanyabiashara ni muhimu katika kuhakikisha elimu ya viwango inawafikia wadau wengi zaidi, hususan wafanyabiashara wadogo wanaohudumia wananchi katika masoko na maeneo mbalimbali ya biashara.

Kwa upande wake, Bi. Elizabeth Mfugale, ambaye ni mfanyabiashara wa chakula maarufu kama Mama Lishe, ameishukuru TBS kwa elimu waliyoipata na kuahidi kuyatekeleza maelekezo waliyopewa, hususan katika kuhakikisha chakula kinaandaliwa na kuhifadhiwa katika mazingira safi na salama.

Amesema elimu hiyo ni muhimu kwao kama watoa huduma za chakula, kwani inawasaidia kutambua wajibu wao katika kulinda afya za wateja na kuhakikisha wanapata chakula salama.

Ushiriki wa TBS katika kongamano hilo ni sehemu ya jitihada za kuendelea kuwaelimisha wafanyabiashara kuhusu viwango, usalama wa bidhaa na uzingatiaji wa sheria, huku ukichochea ujenzi wa mazingira bora ya biashara yanayolinda afya za wananchi na kuchangia maendeleo ya uchumi.

Kupitia elimu hiyo, TBS inaendelea kusisitiza umuhimu wa wafanyabiashara kuwa mabalozi wa usalama na ubora wa bidhaa wanazouza, ili kuhakikisha kuwa maendeleo ya biashara yanaenda sambamba na ulinzi wa afya za walaji na ustawi wa jamii.