Cristiano Ronaldo ameondoka kwenye kambi ya timu ya taifa ya Ureno na kusema atakuja kueleza sababu za uamuzi huo “kwa wakati muafaka.”
Uamuzi huo umefanyika muda mfupi baada ya kocha wa Ureno, Jorge Jesus, kukataa taarifa za kuwepo kwa mgogoro kati yake na nahodha huyo mwenye umri wa miaka 41.
Ronaldo aliitwa kwenye kikosi cha wachezaji 25 kwa ajili ya mechi za kimataifa za kipindi hiki na alianza mchezo dhidi ya Wales. Hata hivyo, hakushiriki katika ushindi wa Ureno wa mabao 2-1 dhidi ya Norway mjini Oslo Jumapili.
Baada ya mchezo huo, Ronaldo hakwenda kuwashukuru mashabiki pamoja na wachezaji wenzake, bali alielekea moja kwa moja vyumba vya kubadilishia nguo. Hali hiyo ilizua taarifa kwamba huenda hakuwa ameridhishwa na uamuzi wa kocha.
Akizungumza kabla ya mchezo wa Ureno dhidi ya Denmark, Jesus alisema hakukuwa na tukio lolote la mgogoro.
Kocha huyo alisema alimweleza Ronaldo kabla ya mchezo dhidi ya Norway kwamba hataanza mchezo, lakini angeweza kumuingiza baadaye. Hata hivyo, Jesus aliamua kutomuingiza kabisa.
Jesus pia alikanusha taarifa kwamba Ronaldo alikataa kufanya mazoezi Jumanne, akisema mshambuliaji huyo alipewa mazoezi binafsi kabla ya kutarajiwa kufanya mazoezi ya kawaida pamoja na wenzake.
Ronaldo aliandika kwamba baada ya mkutano na vyombo vya habari wa timu ya taifa na mazungumzo na rais wa Shirikisho la Soka la Ureno, aliamua kuondoka kambini.
Amesema atawaeleza Wareno ukweli kuhusu sababu zilizomfanya achukue uamuzi huo.
Shirikisho la Soka la Ureno limethibitisha kuondoka kwa Ronaldo na kusema maandalizi ya timu kwa mechi zinazofuata yataendelea kama ilivyopangwa, huku wachezaji 24 waliosalia wakiendelea na programu ya timu.
Ronaldo, ambaye kwa sasa anacheza katika klabu ya Al-Nassr, alikuwa ametajwa kuwa anaendelea kucheza soka la kimataifa huku akilenga kufikisha mabao 1,000 katika maisha yake ya soka.
Mfanyabiashara wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, aliyefariki Septemba 30, 2026 katika ajali ya helikopta pamoja na mkewe Lucy Muteke, alikuwa akijulikana kwa maisha ya kifahari, magari ya gharama kubwa, mali zisizohamishika na ndege binafsi.
Hata hivyo, hakuna taarifa rasmi inayothibitisha thamani ya jumla ya mali zote alizokuwa anamiliki. Chivayo mwenyewe aliwahi kujieleza kuwa utajiri wake ulikuwa zaidi ya dola milioni 100 sawa TSh 264,000,000,000 (bilioni 264), lakini vyombo vikuu vya habari vya fedha havijathibitisha kwa kujitegemea makadirio hayo.
Majumba ya kifahari
Moja ya mali zilizoripotiwa ni jumba kubwa jijini Harare, ambalo kwa mujibu wa News24 lilikuwa likimilikiwa na Chivayo na hapo awali lilikuwa la aliyekuwa Mkuu wa Polisi wa Zimbabwe, Augustine Chihuri. Thamani yake iliripotiwa kuwa karibu R130 milioni za Afrika Kusini (ni takribani TSh bilioni 20.9).
Mwaka 2026, Chivayo pia alionyesha hadharani nyumba nyingine ya kifahari katika eneo la Clifton, Cape Town, Afrika Kusini, aliyosema ilinunuliwa kwa takribani R160 milioniTSh bilioni 25.51. Nyumba hiyo ina ghorofa nne, lifti, gym na mandhari ya bahari na Robben Island.
Katika kesi ya talaka kati yake na mke wake wa zamani, Sonja Madzikanda, nyaraka za mahakama pia zilitaja mali nyingine, zikiwemo nyumba na mali za Johannesburg.
Hata hivyo, madai hayo yalikuwa sehemu ya mchakato wa kisheria na hayapaswi kuchukuliwa kama orodha rasmi ya mali zote za Chivayo.
Mkusanyiko wa magari ya kifahari
Chivayo alikuwa maarufu kwa magari ya kifahari na pia kwa kutoa baadhi ya magari hayo kama zawadi.
Ripoti kuhusu mali zilizotajwa katika kesi ya familia ziliorodhesha magari kama Rolls-Royce Spectre, Rolls-Royce Ghost, Rolls-Royce Phantom, Range Rover, Mercedes-Benz V-Class, Mercedes-Maybach na Lexus SUV.
Chivayo alikuwa akipenda kuendesha Rolls-Royce nyeupe na alikuwa na magari mengine mengi ya kifahari. Baadhi ya magari aliyokuwa akinunua baadaye alikuwa akiyatoa kama zawadi kwa watu mbalimbali.
Kwa upande wa zawadi, ripoti ya Billionaires.Africa inaeleza kuwa Chivayo alitoa magari na fedha zenye thamani ya mamilioni ya dola kwa watu mbalimbali, wakiwemo wanamuziki, viongozi wa dini na watu wengine aliowachagua.
Ndege binafsi ya Gulfstream
Miongoni mwa mali zilizovutia zaidi ni Gulfstream G550. South African iliripoti mwaka 2026 kwamba Chivayo alitangaza kupata ndege hiyo yenye thamani ya takribani dola milioni 34TSh 90,312,300,000, sawa na mamia ya mabilioni ya shilingi za Tanzania kutegemea kiwango cha ubadilishaji.
Ndege binafsi ilikuwa sehemu ya maisha yake ya kifahari ambayo mara kwa mara alikuwa akiyaonyesha kupitia mitandao ya kijamii.
Biashara na mikataba mikubwa
Utajiri wa Chivayo ulihusishwa kwa kiasi kikubwa na biashara na mikataba ya serikali. BBC iliripoti kuwa kampuni yake Intratrek Zimbabwe, kwa kushirikiana na kampuni ya China, ilipata mkataba wa takribani dola milioni 172.8 sawa na TSh bilioni 459 kwa mradi wa nishati ya jua wa Gwanda.
Billionaires Africa iliripoti kwamba kampuni zinazohusishwa na Chivayo ziliwahi kupata mikataba ya serikali yenye thamani inayokaribia dola bilioni 1, ikiwemo miradi ya nishati ya jua, ukarabati wa kituo cha umeme cha Munyati na mradi wa umeme wa Gairezi. Billionaires.Africa
kuhusu ukubwa wa utajiri wake, chanzo cha baadhi ya fedha zake na biashara zake, huku Chivayo mwenyewe akiwa amekanusha tuhuma mbalimbali zilizowahi kutolewa dhidi yake. The Times+1
Wadau wa sekta ya Madini, Tiba Asili na Mbadala wametakiwa kutumia Mamlaka ya Mkemia Mkuu wa Serikali ili kuwezesha usalama na mafanikio katika kazi zao wanazofanya.
Wito huo umetolewa leo kwenye kwenye Maonesho ya Tisa Kitaifa ya Teknolojia ya Madini Mkoani Geita na Meneja Mkuu wa Mamlaka ya Maabara ya Serikali Kanda ya Ziwa John Wanjala.
Alisema kuna umuhimu mkubwa wa kufanya uchunguzi wa shughuli hizo ili ziweze kuleta matokeo chanya kwenye jamii kwani madhara yanayoweza kuletelezwa na sekta hizo yaweza kuwa mabaya kwa wananchi.
Wanjala alisema Mamlaka hiyo inavyo vifaa vya kisasa kuwezesha ufanyaji wa utafiti wenye tija kwa sekta hizo zenye mchango katika kukuzanuchumi wa taifa.
Alisema mojawapo ya majukumu yao ni kutoa elimu kuhusiana na namna ya kuweza kufanya shughuli za uchenjuaji wa madini kwa kutumia kemikali bila ya kuleta madhara ya kimazingira na kwa afya ya binadamu.
“Kunapokuwa na uelewa ndani ya jamii juu ya kutumia mamlaka ya Mkemia Mkuu wa Serikali huwezesha wadau kwenye sekta hiyo kuepuka hasara katika kazi zao” alisema Wanjala.
Wajala alisema kupitia uchunguzi wanaofanya wanawezesha wachimbaji kufahamu juu ya uwepo wa madini hivyo wadau hao kuwa na uhakika wa shughuli wanazofanya katika maeneo yao.
Alisema vilevile mamlaka hiyo inalo jukumu la kusimamia mchakato wa sheria zinazoendesha matumizi ya kemikali katika shughuli wanazofanya wadau wa sekta hizo hapa nchini.
Global Publishers October 1, 2026 0 views 0 Comments
Kapteni Smit Machhar, rubani raia wa India wa shirika la ndege la Flydubai.
Kapteni Smit Machhar, rubani raia wa India wa shirika la ndege la Flydubai, ameibua gumzo duniani baada ya tukio lililotokea ndani ya ndege iliyokuwa ikisafiri kutoka Dubai kuelekea Israel.
Machhar amepokea pongezi kutoka kwa viongozi mbalimbali, akiwemo Rais wa Marekani Donald Trump na Waziri Mkuu wa India Narendra Modi, kutokana na hatua alizochukua wakati wa tukio hilo.
Kwa mujibu wa taarifa zilizoripotiwa, Machhar alikuwa rubani wa ndege ya Flydubai, FZ1073, iliyokuwa ikielekea Israel, ambapo alishambuliwa kwa kisu ndani ya ndege.
Inadaiwa kuwa licha ya kujeruhiwa, Machhar alifanikiwa kufungua mlango wa chumba cha marubani kabla ya kupoteza fahamu kutokana na majeraha aliyoyapata.
Hatua hiyo ilitajwa kuwa muhimu katika kuhakikisha tahadhari zinaendelea kuchukuliwa wakati ndege ikiwa angani, katika mazingira yaliyokuwa magumu.
Taarifa kuhusu tukio hilo zilitolewa na Yaniv Hayun, abiria raia wa Israel aliyekuwa ndani ya ndege hiyo. Hayun alisimulia yaliyotokea wakati akizungumza na Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, katika Uwanja wa Ndege wa Ben Gurion Jumatano, Septemba 30.
Kabla ya kujiunga na Flydubai, Machhar alikuwa akifanya kazi katika shirika la ndege la India SpiceJet, ambako alitumikia kwa zaidi ya muongo mmoja.
Tukio hilo limemfanya Kapteni Smit Machhar kuwa gumzo, huku hatua zake wakati wa tukio zikielezwa kama mfano wa ujasiri na utulivu katika mazingira ya hatari.
RUKWA: Wananchi wa Halmashauri ya Wilaya ya Nkansi, Manispaa ya Sumbawanga na Mbunge wa Viti Maalum Mkoa wa Rukwa, Jacqueline Mzindakaya, wamefurahishwa na jitihada za Serikali za kuimarisha huduma za afya, huduma za uchunguzi na matibabu.
Hatua hiyo itasaidia kupunguza vifo vya wanawake wajawazito na watoto, baada ya Zahanati za Chala na King’ombe kupatiwa na Serikali vifaa tiba vyenye thamani ya jumla ya Sh milioni 312.
Vifaa tiba vyenye thamani ya Sh milioni 267 vimetolewa katika Zahanati ya Chala, Nkansi, na vyenye thamani ya Sh milioni 45 vimetolewa katika Zahanati ya King’ombe, Manispaa ya Sumbawanga, kwa lengo la kuongeza uwezo wa vituo hivyo kutoa huduma bora na salama za afya, ikiwepo huduma za afya ya mama na mtoto.
Akikabidhi vifaa hivyo kwa wananchi kwa niaba ya Serikali, Septemba 30, 2026, Mhe. Mzindakaya amesema uwepo wa vifaa hivyo utaboresha huduma za uchunguzi na matibabu, kuimarisha mazingira ya kazi kwa watumishi wa afya na kuongeza uwezo wa zahanati hizo kuwahudumia wananchi kwa ufanisi.
“Tumepata vifaa tiba vitakavyotusaidia kwa kiasi kikubwa kuimarisha utoaji wa huduma za afya kwa wananchi pamoja na kupunguza vifo vya wanawake wajawazito na watoto. Ujio wa vifaa hivi unatokana na dhamira ya dhati ya Mhe. Rais Dk Samia Suluhu Hassan ya kutokomeza vifo vya wanawake wajawazito na watoto nchini,” amesema Mhe. Mzindakaya.
Mzindakaya amefafanua kuwa lengo la Serikali kupeleka vifaa hivyo ni kuimarisha upatikanaji wa vifaa muhimu katika vituo vya afya, kuboresha ubora wa huduma, kuimarisha mazingira ya utendaji kazi kwa watumishi wa afya na kupunguza changamoto zinazotokana na upungufu wa vifaa tiba, hivyo ameishukuru Serikali kwa kutoa vifaa hivyo kwa ajili ya kuboresha huduma za afya kwa wananchi wa Nkansi na Manispaa ya Sumbawanga.
Miongoni mwa vifaa tiba vilivyotolewa na Serikali kupitia mgao wa Mradi wa TCHMP ni mashine za kupima shinikizo la damu za kidijitali, vifaa vya kupima mapigo ya moyo wa mtoto tumboni, mashine ya kufuatilia hali ya mgonjwa, mashine ya kufuatilia hali ya mgonjwa, seti za vifaa vya kusaidia kujifungua kwa kutumia uvutaji, viti vya magurudumu kwa wagonjwa, friji za kuhifadhia bidhaa za dawa pamoja na vitanda vya kujifungulia.
Utoaji wa vifaa hivyo unaongeza uwezo wa Zahanati za Chala na King’ombe kutoa huduma kwa ufanisi zaidi na kuweka mazingira bora na salama kwa wananchi wanaohitaji huduma za afya, wakiwepo wanawake wajawazito na watoto.
GEITA: MAMLAKA ya Maendeleo ya Biashara Tanzania (TANTRADE) imepanga kusimamia kampeni ya usajili na uwekaji wa chapa ya ‘Made in Tanzania’ katika madini yanayozalishwa nchini.
Mpango huo ni sehemu ya utekelezaji wa kampeni ya matumizi ya chapa ya Made in Tanzania katika bidhaa zote zinazozalishwa nchini ikiwa ni sehemu ya utambulisho wa taifa nje ya nchi.
Meneja Ukuzaji Biashara wa TANTRADE, Deo Shayo ametoa taarifa hiyo wakati akizungumza katika kongamano la Made in Tanzania katika Maonyesho ya Teknolojia ya Madini mjini Geita.
Amesema kusudi la TANTRADE ni kuona madini yanayozalishwa Tanzania yanatambulika kimataifa, kuipa nguvu chapa ya Tanzania, kuimarisha uchumi na kuchochea uwekezaji na uzalishaji.
“Tunakusudia kuwaambia wazalishaji na wafanyabiashara wa madini wajisikie fahari kuyauza yakiwa na ile chapa ya Made in Tanzania.
“Itakuwa ni jambo la aibu kama kuna wajanja wanafanya uzalishaji hapa harafu wanakubali kuuza madini nje ya nchi yakiwa na utambulisho wa nchi zingine”, amesema Deo.
Deo amesema madini adhimu ya Tanzanite yanayozalishwa Tanzania pekee pamoja na madini mengine yanayozalishwa kwa uwingi ni miongoni mwa madini yatakayopewa kipaumbele.
Aidha amewaomba wafanyabiashara kuchangamukia usajili wa bidhaa zao kwa chapa ya made in Tanzania kwani mpaka sasa takribani asilimia 85 ya huduma ya Tantrade zinatolewa mtandaoni.
Amesema kwa kipindi cha miezi 10 iliyopita takribani aina ya bidhaa 120 zimesajiliwa kwenye chapa ya taifa nah atua zaidi zinaendelea kuongeza mwamko na mwitikio katika kampeni hiyo.
“TANTRADE tutahakikisha tunaendelea kuwa mstari wa mbele tunatoa fursa za maonyesho kwa kila aliyejisajili na Made in Tanzania tunatangaza bidhaa zao kupitia Kanzi Data yetu.
“Pia TANTRADE itafungua kituo cha kimataifa cha biashara pale Ubungo, kwa kila aliyejisajili atapewa nafasi ya kutangaza sampuli ya bidhaa zake pale”, amesema Deo.
Mfanyabiashara wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, ambaye amefariki katika ajali ya helikopta nchini Zimbabwe pamoja na mkewe Lucy Muteke, alikuwa mmoja wa wafanyabiashara waliovutia hisia kutokana na maisha yake ya kifahari na ukaribu wake na viongozi mbalimbali barani Afrika.
Chivayo, aliyekuwa akijulikana kama Sir Wicknell, alijijengea umaarufu kupitia mitandao ya kijamii, ambako mara kwa mara alionyesha utajiri wake, magari ya kifahari, safari za kimataifa pamoja na zawadi kubwa alizokuwa akiwapatia watu mbalimbali.
Miongoni mwa waliowahi kunufaika na zawadi zake ni wanamuziki, waimbaji wa injili, wachezaji wa mpira, viongozi wa dini na watu wengine aliowaona kuwa wazalendo.
Maisha yake ya utajiri yaliambatana pia na maswali kuhusu chanzo cha fedha zake. Chivayo aliwahi kueleza kuwa biashara zake zilihusisha tenda za serikali pamoja na miradi ya nishati, uhandisi, ujenzi na umeme, akisema alifanya kazi na washirika kutoka nje ya Zimbabwe.
Kampuni yake, Intratrek Zimbabwe, iliwahi kuhusishwa na mkataba wa mradi wa nishati ya jua wa Gwanda wenye thamani ya takribani dola milioni 172.8 (ni takribani TSh 456.1 bilioni)
Mradi huo baadaye uliibua mzozo wa kisheria kuhusu utekelezaji wake, huku Chivayo na kampuni yake wakihusika katika kesi mbalimbali. Kwa mujibu wa BBC, baadaye alishinda kesi dhidi ya kampuni ya umeme ya Zimbabwe na akaondolewa katika mashtaka ya jinai yaliyohusishwa na suala hilo.
Historia yake pia ilihusisha kipindi cha kukaa gerezani, ambako alianzisha urafiki na Simon Mann, raia wa Uingereza aliyekuwa amefungwa nchini Zimbabwe baada ya kuhukumiwa katika kesi iliyohusishwa na njama ya mapinduzi.
Baada ya hapo, Chivayo aliendelea kujijenga katika biashara na kujitengenezea jina kubwa nchini Zimbabwe.
Alikuwa akijieleza kama mtu aliyejijenga mwenyewe, akieleza kuwa alikulia Chitungwiza katika mazingira magumu baada ya kumpoteza baba yake akiwa na umri mdogo.
Pamoja na biashara zake, Chivayo alijulikana pia kwa ukaribu wake na viongozi wa kisiasa. Kupitia mitandao yake ya kijamii, aliwahi kuchapisha picha akiwa na viongozi mbalimbali, akiwemo Rais wa zamani wa Zimbabwe Robert Mugabe, Rais Emmerson Mnangagwa, pamoja na viongozi wengine wa Afrika.
Miongoni mwa viongozi wa Afrika ambao picha zao ziliwahi kuonekana kwenye akaunti zake ni Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania, Rais William Ruto wa Kenya na Rais Lazarus Chakwera wa Malawi.
Licha ya utajiri na umaarufu wake, Chivayo mara kwa mara alisisitiza kuwa hakuwa na nia ya kuingia kwenye siasa, akisema alijikita zaidi katika biashara na kujenga mafanikio yake.
Kifo chake katika ajali ya helikopta kimehitimisha maisha ya mfanyabiashara ambaye, kwa miaka kadhaa, alibaki kuwa mtu mwenye ushawishi na mjadala mkubwa nchini Zimbabwe na nje ya mipaka yake.
Mbunge wa Buchosa, Eric Shigongo, ameendelea na kampeni ya kupandisha bendera za Chama Cha Mapinduzi (CCM) kwa mabalozi wa chama katika jimbo hilo.
Kampeni hiyo imefanyika katika Kata ya Maisome, ambapo bendera za CCM zimepandishwa kwa mabalozi wa chama.
Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Shigongo amewataka Watanzania kuendelea kukiamini Chama Cha Mapinduzi, akisema serikali inatekeleza miradi mbalimbali ya maendeleo kwa manufaa ya wananchi.
Amewataka pia wanachama wa CCM kuendelea kueleza na kuwasemea wananchi mambo mazuri yanayofanywa na serikali.
Shigongo amesema kampeni ya kupandisha bendera inalenga kufanyika katika jimbo zima la Buchosa, ambapo kila balozi wa CCM atapatiwa bendera ya chama.
Katika ziara hiyo ya kukagua utekelezaji wa Ilani ya CCM, Shigongo ameishukuru Serikali ya Awamu ya Sita kwa ujenzi wa Kituo cha Afya Maisome, pamoja na vifaa vilivyotolewa kwa ajili ya kusaidia utoaji wa huduma kwa wananchi.
Amesema kukamilika kwa kituo hicho kutakuwa mkombozi kwa wakazi wa Kata ya Maisome ambao kwa muda mrefu wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kupata huduma za afya.
Mbunge huyo pia amekagua Shule ya Msingi Kagorogoro, iliyopo Kata ya Maisome, na kupongeza ujenzi wake akisema umefanyika kwa kiwango cha kuridhisha.
Shigongo amewataka viongozi wa CCM kwenda kukagua miradi ya maendeleo inayotekelezwa na serikali katika maeneo yao ili kuona hatua zilizofikiwa na changamoto zinazohitaji kushughulikiwa.
Aidha, amewataka wakazi wa Kata ya Maisome na Watanzania kwa ujumla kutambua miradi mbalimbali inayotekelezwa na serikali, ikiwemo ujenzi wa barabara, vituo vya afya na shule.
Amesema wananchi wanaobeza maendeleo yanayotekelezwa na Serikali ya Awamu ya Sita wanapaswa kuonyeshwa miradi hiyo ili waweze kuona hatua zilizofikiwa.
Shigongo amesema serikali imefanya mambo mengi ya maendeleo, hivyo ni wajibu wa wanachama na viongozi kueleza kwa wananchi yale yanayotekelezwa.
Wicknell Munodaani Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell.
HARARE, Zimbabwe – Jina la Wicknell Munodaani Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell, lilikuwa miongoni mwa majina yaliyotajwa sana katika ulimwengu wa biashara nchini Zimbabwe na sehemu mbalimbali za Afrika kutokana na shughuli zake katika sekta ya nishati, miundombinu, mawasiliano, usafirishaji na uwekezaji.
Chivayo akionyesha saa za gharama kubwa baada ya kutembelea kiwanda cha Jacob & Co. akiwa na mmiliki wa kampuni hiyo, Jacob Arabo enzi za uhai wake.
Chivayo, amefariki akiwa na umri wa miaka 43 baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Zimbabwe Septemba 30, 2026 alikuwa akijulikana pia kwa maisha ya kifahari, magari ya gharama kubwa, mali za thamani na misaada mikubwa aliyokuwa akitoa kwa watu na taasisi mbalimbali.
Mamlaka za Zimbabwe zilisema watu wote sita waliokuwa ndani ya helikopta hiyo hawakunusurika. Mke wake, Lucy Muteke, pia alikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chapisho la mwisho la umma la Wicknell Chivayo kwenye mtandao wa X pia limezua mjadala mkubwa baada ya taarifa za kifo chake kuibuka.
Chivayo alichapisha ujumbe huo asubuhi ya tarehe 30 Septemba, saa chache kabla ya helikopta aliyokuwa akisafiria kupata ajali.
Ulikuwa ujumbe wa kuwapongeza mawakili wawili ambao alisema walikuwa wamemuunga mkono kwa miongo kadhaa. Alianza chapisho hilo kwa maneno haya ya Kiingereza: “APPRECIATING RELATIONSHIPS BUILT OVER DECADES… SAVED THE BEST FOR LAST.”
Chapisho hilo lilijumuisha ahadi za kutoa magari ya kifahari na zawadi kubwa za fedha kwa watu aliokuwa akiwashukuru.
UTOTO ULIOJAA CHANGAMOTO
Kabla ya kujulikana kwa utajiri wake, Chivayo alieleza kupitia wasifu wake rasmi kuwa alikulia katika mazingira magumu huko Chivhu, Zimbabwe.
Kwa mujibu wa wasifu huo, alipoteza baba yake akiwa na umri wa miaka 10 na kulelewa na mama yake katika eneo la Gandami, Chivhu. Alisema aliacha shule akiwa kidato cha pili kutokana na changamoto za kifedha.
Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi katika kampuni ya mabasi kama karani anayehusika na mishahara. Baadaye akaingia katika biashara na kuanza kujenga kampuni zake hatua kwa hatua. Katika wasifu wake, Chivayo alidai kwamba alipata milioni yake ya kwanza ya rand akiwa na miaka 19 na milioni yake ya kwanza ya dola akiwa na miaka 23. Madai hayo yanatokana na wasifu wake mwenyewe na hayawakilishi hesabu huru za mapato yake.
INTRATREK NA BIASHARA YA NISHATI
Moja ya kampuni zilizohusishwa kwa karibu zaidi na jina lake ni Intratrek Zimbabwe, ambayo ilijikita katika miradi ya nishati na miundombinu.
Intratrek ilipewa mwaka 2014 mkataba wa kujenga Gwanda Solar Project, mradi wa kuzalisha umeme wa jua wenye uwezo uliopangwa wa megawati 100. Mkataba wa awali ulikuwa na thamani ya takribani dola milioni 172 hadi 173 za Marekani.
Mradi huo ulipitia miaka kadhaa ya migogoro ya kimkataba na kisheria. Baadaye mahakama za Zimbabwe ziliamua kuhusu uhalali wa mkataba huo, na mwaka 2025 serikali na Intratrek zilisaini mkataba uliorekebishwa.
Mnamo Septemba 2026, Zimbabwe Power Company ilitoa Notice to Proceed, ikiiagiza Intratrek kuanza tena utekelezaji wa mradi huo. Thamani ya mkataba uliorekebishwa iliripotiwa kuwa karibu dola milioni 132, huku muda wa utekelezaji ukiwekwa kuwa miezi 24.
Ni muhimu kutofautisha thamani ya mkataba na utajiri binafsi wa Chivayo. Mkataba wa dola milioni 132 haukumaanisha kwamba fedha hizo zote zilikuwa mali yake binafsi; gharama hizo zinahusisha vifaa, ujenzi, wafanyakazi, washirika wa kiufundi, fedha za uendeshaji na gharama nyingine za mradi.
NDOA YA KWANZA NA SONJA MADZIKANDA
Chivayo alifunga ndoa na Sonja Louise Madzikanda mwaka 2017. Uhusiano wao ulidumu kwa takribani miaka saba na walipata watoto wawili.
Maisha yao ya ndoa yaliendelea kwa muda huku Chivayo akiwa akizidi kujenga biashara zake na kupata umaarufu mkubwa nchini Zimbabwe. Mwaka 2018, Chivayo aliwahi kuweka hadharani matokeo ya kipimo cha DNA kuthibitisha kwamba alikuwa baba wa mtoto wake wa kiume, John Chenjera-Chivayo.
Hata hivyo, baadaye uhusiano huo ulianza kukumbwa na migogoro na hatimaye wawili hao wakaachana. Chivayo alieleza kwamba sababu kubwa za kuvunjika kwa ndoa hiyo zilihusisha tofauti zisizoweza kutatuliwa, zikiwemo mvutano uliokuwa umejitokeza kati ya Sonja na familia yake.
TALAKA NA MGOGORO WA KISHERIA
Baada ya kuvunjika kwa uhusiano wao, suala la ndoa hiyo liliendelea kuonekana katika vyombo vya habari kutokana na migogoro kuhusu watoto na mali.
Mwaka 2026, Mahakama Kuu ya Zimbabwe ilihitimisha mzozo wa talaka kati ya Chivayo na Sonja Madzikanda kupitia makubaliano ya pande zote. Makubaliano hayo yalihusisha mpango wa malezi ya watoto wao pamoja na kifurushi cha matunzo cha dola milioni 5 za Marekani.
Kwa mujibu wa taarifa ya The Herald, dola milioni 2.2 zilikuwa tayari zimelipwa na kiasi kilichobaki cha dola milioni 2.8 kilitakiwa kulipwa ndani ya siku 30.
Pia kulikuwa na kesi kuhusu namna Chivayo alivyokuwa akipata nafasi ya kuwaona watoto wake. Mahakama baadaye ilitoa utaratibu wa kuhakikisha anapata fursa ya kuwaona watoto hao.
KUINGIA KATIKA MAISHA YA LULU MUTEKE
Baada ya uhusiano wake na Sonja kuvunjika, Chivayo alianza uhusiano na Lucy “Lulu” Muteke.
Uhusiano huo ulianza kujulikana zaidi hadharani mwishoni mwa mwaka 2024 na mwanzoni mwa 2025. Chivayo alifanya uhusiano huo kuwa wa wazi, akimtambulisha Lulu kama mwanamke ambaye angekuwa mke wake.
Mwezi Machi 2025, kabla ya kufunga ndoa, Chivayo alimpeleka Lulu kumtambulisha kwa Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, katika State House. Katika ujumbe aliouchapisha, Chivayo alimuelezea Lulu kama “soon-to-be wife” na akasema alikuwa amepata heshima ya kumtambulisha kwa Rais.
HARUSI YA WICKNELL NA LULU
Mwaka 2025, Chivayo na Lulu Muteke walifunga ndoa katika sherehe kubwa zilizofanyika Zimbabwe.
Walifanya taratibu za kimila pamoja na sherehe ya kidini ndani ya jumuiya ya Johane Masowe Echishanu, ambayo Chivayo alikuwa akiihusudu kwa muda mrefu.
Harusi hiyo ilivuta hisia kubwa kutokana na ukubwa wake, idadi ya wageni pamoja na uwepo wa watu mashuhuri. Wanamuziki maarufu akiwemo Jah Prayzah na Killer T walitumbuiza katika sherehe hizo.
Chivayo mwenyewe alielezea siku hiyo kama moja ya siku maalumu zaidi katika maisha yake, akiwashukuru familia yake na familia ya Lulu kwa kuunga mkono ndoa yao. Pia aliwashukuru wazazi wa Lulu kwa kumkabidhi binti yao na akaahidi kumpenda, kumlinda na kumtunza.
MAISHA YA NDOA NA LULU
Baada ya kufunga ndoa, Chivayo na Lulu walionekana mara kadhaa pamoja katika matukio mbalimbali, safari na shughuli za kijamii.
Lulu, ambaye pia ameelezwa katika baadhi ya taarifa kuwa alikuwa akifanya kazi katika sekta ya fashion na luxury lifestyle kama personal shopper, aliendelea kuwa mtu mwenye maisha ya faragha zaidi ikilinganishwa na mume wake ambaye alikuwa akishiriki sehemu kubwa ya maisha yake kwenye mitandao ya kijamii.
Chivayo alikuwa akimzungumzia Lulu hadharani kama mke wake na mara kadhaa alichapisha picha zao pamoja.
Taarifa zilizopo pia zinaonyesha kwamba watoto wawili wa Chivayo walikuwa kutoka katika uhusiano wake wa awali na Sonja Madzikanda. Hakuna ushahidi wa kuaminika nilioupata unaothibitisha kwamba Chivayo na Lulu walikuwa wamepata mtoto pamoja.
SAFARI YAO ILIISHIA PAMOJA
Kwa kusikitisha, ndoa ya Chivayo na Lulu haikudumu kwa muda mrefu.
Mnamo Septemba 30, 2026, wawili hao walikuwa pamoja katika helikopta iliyokuwa ikisafiri katika eneo la Marondera, Mashonaland East, Zimbabwe. Helikopta hiyo ilianguka na kusababisha vifo vya watu wote waliokuwa ndani yake.
Familia ya Chivayo ilithibitisha kwamba Wicknell na mke wake, Lucy “Lulu” Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki. Mamlaka za Zimbabwe pia zilithibitisha kwamba hakukuwa na manusura katika ajali hiyo.
URITHI WA MAISHA YAKE YA FAMILIA
Historia ya ndoa ya Wicknell Chivayo inaonyesha vipindi viwili tofauti vya maisha yake binafsi. Ndoa yake ya kwanza na Sonja Madzikanda ilidumu kwa miaka kadhaa na kuzaa watoto wawili, lakini baadaye iliishia katika talaka na mfululizo wa migogoro ya kisheria kuhusu watoto na mali.
Ndoa yake ya pili na Lucy “Lulu” Muteke ilianza kwa sherehe kubwa mwaka 2025 na kuwa sehemu ya maisha yake ya hadharani hadi siku ya mwisho ya maisha yake.
Kwa upande wa Lulu, yeye ndiye aliyekuwa mke wa Chivayo wakati alipofariki, huku familia yake ikithibitisha pamoja na kifo cha mfanyabiashara huyo katika ajali ya helikopta.
BIASHARA ZAKE HAZIKUISHIA KWENYE NISHATI
Mbali na Intratrek, taarifa za biashara zinazohusishwa na Chivayo zinaonyesha maslahi katika sekta mbalimbali, zikiwemo mawasiliano, mafuta, usafirishaji na miundombinu.
Kupanuka kwa shughuli zake katika sekta mbalimbali kulimfanya kuwa mmoja wa wafanyabiashara waliokuwa na ushawishi mkubwa katika biashara nchini Zimbabwe na katika baadhi ya masoko ya Afrika.
Wakati huohuo, uhusiano wake wa karibu na baadhi ya viongozi wakuu wa Afrika uliendelea kuongeza umaarufu wake. Alionekana mara kadhaa akiwa na viongozi kama Rais William Ruto wa Kenya, Rais Cyril Ramaphosa wa Afrika Kusini na Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania.
UTAJIRI WA WICKNELL CHIVAYO
Swali ambalo limekuwa likiulizwa mara kwa mara ni: Wicknell Chivayo alikuwa na utajiri wa kiasi gani?
Jibu sahihi ni kwamba hakuna takwimu huru, zilizokaguliwa na kuthibitisha thamani halisi ya utajiri wake binafsi. Hivyo, namba mbalimbali za net worth zinazotajwa kwenye mitandao zinapaswa kuchukuliwa kwa tahadhari. Taarifa za hivi karibuni za uchambuzi wa utajiri wake pia zinaonya kwamba hakuna takwimu iliyothibitishwa kwa uhuru inayoweka thamani kamili ya mali zake binafsi.
Hata hivyo, ukubwa wa mali na matumizi yake ulitoa picha ya kiwango kikubwa cha utajiri aliokuwa akionyesha hadharani.
Mwaka 2026, Chivayo alitangaza kununua na kuandaa nyumba ya kifahari huko Cape Town, Afrika Kusini, akisema gharama ya jumla ya nyumba hiyo pamoja na mapambo na uwekezaji wa ndani ilikuwa takribani rand milioni 160, sawa na takribani dola milioni 9–10 kulingana na viwango vya ubadilishaji vilivyotumika na vyanzo mbalimbali.
Katika maelezo yake kuhusu nyumba hiyo, Chivayo alisema nyumba yenyewe ilinunuliwa kwa bei ya karibu rand milioni 110 na baadaye akawekeza zaidi katika ukarabati, vifaa vya ndani na samani, jambo alilosema lilifikisha gharama yote karibu rand milioni 160.
Pia alihusishwa na mali nyingine za kifahari, ikiwemo nyumba kubwa nchini Zimbabwe na ndege binafsi, huku matumizi yake ya magari ya kifahari yakimfanya kuwa maarufu sana kwenye mitandao ya kijamii.
MAISHA YA KIFAHARI NA UTOAJI WA MISAADA
Chivayo alikuwa akitumia mitandao ya kijamii kuonyesha sehemu ya maisha yake ya kifahari, safari, magari na mali zake.
Lakini umaarufu wake haukutokana na mali pekee. Alijulikana pia kwa kutoa zawadi na fedha kwa watu mbalimbali, wakiwemo wanamichezo, viongozi wa dini, wasanii na watu wengine waliokuwa wakimfuatilia kwenye mitandao ya kijamii.
Associated Press iliripoti kwamba alikuwa akijulikana kwa kutoa magari na fedha zenye thamani kubwa, huku pia akihusishwa na michango kwa taasisi mbalimbali.
UMAARUFU, SIASA NA UTATA
Kadiri utajiri wake ulivyoongezeka, ndivyo jina lake lilivyozidi kuhusishwa na mjadala kuhusu uhusiano kati ya biashara, serikali na siasa nchini Zimbabwe.
Chivayo alikuwa na uhusiano wa karibu na Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, na alionekana mara kwa mara katika matukio pamoja na viongozi wa kisiasa barani Afrika. Vyombo vya habari pia viliripoti kuhusu maswali na tuhuma zilizowahi kuibuliwa kuhusu baadhi ya mikataba ya serikali na ufadhili wa shughuli za kisiasa; Chivayo alikanusha makosa katika masuala hayo.
Kwa hiyo, simulizi kuhusu maisha yake linabeba pande mbili: upande mmoja ni safari yake ya kutoka mazingira magumu hadi kuwa mfanyabiashara mkubwa; upande mwingine ni mjadala uliofuata kuhusu mikataba yake, mahusiano yake na mamlaka pamoja na namna alivyopata na kutumia utajiri wake.
KIFO CHA GHAFULA
Safari ya Chivayo ilifikia mwisho ghafla tarehe 30 Septemba 2026, baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Mashonaland East, kusini-mashariki mwa Harare.
Mamlaka zilisema watu sita walikuwa ndani ya helikopta hiyo na hakukuwa na manusura. Familia baadaye ilithibitisha kwamba Chivayo na mke wake, Lucy Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chanzo cha ajali hiyo bado kilikuwa kikichunguzwa na mamlaka wakati taarifa hizo zikitolewa.
URITHI WA WICKNELL CHIVAYO
Wicknell Chivayo anaacha nyuma historia ya maisha yenye sura nyingi kutoka kijana aliyeacha shule kutokana na changamoto za kifedha hadi kuwa mfanyabiashara aliyekuwa akihusishwa na miradi ya mabilioni ya rand na dola, mali za kifahari na mitandao ya watu wenye ushawishi barani Afrika.
Ingawa thamani halisi ya utajiri wake binafsi haijathibitishwa kwa uhuru, mali na shughuli za biashara zilizoripotiwa zinaonyesha ukubwa wa himaya aliyokuwa ameijenga.
Kifo chake kimeacha maswali kuhusu mustakabali wa biashara na miradi iliyokuwa ikiendelea chini ya kampuni zake, huku hasa Gwanda Solar Project ikiwa miongoni mwa miradi iliyokuwa ikitarajiwa kuendelea baada ya kurejeshwa kwake kwenye hatua ya utekelezaji.
Global Publishers October 1, 2026 6 views 0 Comments
Rais wa Kenya, William Ruto, ameomboleza kifo cha mfanyabiashara wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, pamoja na mkewe, Lucy Muteke, waliofariki katika ajali ya helikopta nchini Zimbabwe.
Kupitia ukurasa wake wa X, Rais Ruto amesema amesikitishwa na kifo cha ghafla cha rafiki yake Chivayo, mkewe Lucy na watu wengine waliopoteza maisha katika ajali hiyo.
“Nimehuzunishwa sana na kifo cha ghafla na cha kusikitisha cha rafiki yangu Wicknell Chivayo pamoja na mkewe Lucy Muteke na watu wengine waliopoteza maisha katika ajali ya helikopta nchini Zimbabwe,” ameandika Ruto.
Rais Ruto amemuelezea Chivayo kama rafiki yake mpendwa ambaye ukarimu na upendo wake uliwagusa watu wengi, akisema atamkumbuka kwa urafiki wake, nguvu, ari na imani yake katika fursa na uwezo wa Bara la Afrika.
Aidha, Ruto ametoa pole kwa familia za wote waliopoteza maisha, Rais wa Zimbabwe Emmerson Mnangagwa, wananchi wa Zimbabwe na wote wanaoomboleza msiba huo.
Kwa mujibu wa taarifa zilizotolewa, ajali hiyo ilitokea katika eneo la Marondera, Zimbabwe, majira ya saa 11 jioni kwa saa za Zimbabwe. Polisi wamesema hakuna aliyenusurika katika ajali hiyo, huku moto uliotokea baada ya helikopta kuanguka ukifanya zoezi la kuwatambua wahanga kuwa gumu.
