Rais wa Marekani, Donald Trump, ameitaka Ukraine kupata kiongozi mpya badala ya Rais Volodymyr Zelenskiy, akimtuhumu kushindwa kufikia makubaliano ya kumaliza vita na Urusi, huku mvutano ukiibuka kuhusu uamuzi wa Washington kulegeza vikwazo vya usafirishaji wa dizeli ya Urusi.Trump alitoa kauli hiyo Jumamosi, Oktoba 10, 2026, katika Ikulu ya White House, siku moja baada ya kutangaza makubaliano ya usambazaji wa dizeli na Urusi, hatua iliyokosolewa vikali na Zelenskiy.“Ninapendekeza wapate kiongozi mpya anayeweza kufanya makubaliano, kwa sababu angeweza kufanya makubaliano mengi, lakini kwa sababu fulani hafanyi hivyo,” alisema Trump, akiongeza kuwa anaamini wakati umefika kwa Ukraine kupata rais mpya.
Mvutano huo umeibuka wakati Marekani ikikabiliwa na changamoto ya kupanda kwa bei za nishati, huku vita kati ya Urusi na Ukraine vikiendelea na juhudi za kidiplomasia za kutafuta suluhu zikiendelea kufanyika.
ZELENSKIY ALAANI MAKUBALIANO YA TRUMP NA PUTIN
Zelenskiy amekosoa uamuzi wa Trump wa kulegeza vikwazo vilivyowekwa dhidi ya usafirishaji wa dizeli ya Urusi, akidai kuwa hatua hiyo imekuja wakati Moscow ikiendelea kufanya mashambulizi dhidi ya raia wa Ukraine.
Akizungumzia shambulio la Urusi katika mji wa Zaporizhzhia, Zelenskiy alisema Urusi ilijibu kulegezwa kwa vikwazo hivyo kwa kushambulia majengo ya makazi kwa mabomu matano ya kurushwa kwa kutelezeshwa angani.
Shambulio hilo liliripotiwa kuua watu 20, wakiwemo watoto watatu, kwa mujibu wa taarifa katika habari hiyo ya Reuters.
Mji wa Zaporizhzhia, ulioko kusini mwa Ukraine, umekuwa ukikabiliwa mara kwa mara na mashambulizi ya Urusi, huku mashambulizi hayo yakiongezeka katika miezi ya hivi karibuni.
Trump pia amekosoa mashambulizi ya Ukraine dhidi ya viwanda vya kusafisha mafuta vya Urusi, akidai kuwa mashambulizi hayo yanachangia kupanda kwa bei ya nishati duniani.
Akizungumza na waandishi wa habari kabla ya kuondoka kwenda kuhudhuria mkutano wa kisiasa, Trump alisema alikuwa amemwambia Zelenskiy asishambulie viwanda vya kusafisha mafuta, akisisitiza kuwa kuna maeneo mengine yanayoweza kulengwa.
“Afadhali kabisa aache,” alisema Trump akizungumzia mashambulizi hayo.
Kwa upande wake, Kyiv imesema inataka kusitishwa kabisa kwa mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati ya pande zote mbili, wakati Urusi ikiendelea kushambulia mtandao wa umeme wa Ukraine.
Uamuzi wa Marekani kulegeza vikwazo vya dizeli ya Urusi umeibua mjadala kwa sababu vikwazo hivyo vilikuwa vimewekwa takribani mwaka mmoja uliopita kwa lengo la kupunguza mapato ya Moscow yanayosaidia kufadhili vita nchini Ukraine.
Hatua hiyo pia imekuja wakati bei za mafuta na nishati zikiendelea kuwa changamoto, kufuatia mzozo wa Marekani na Iran.
JUHUDI ZA KUMALIZA VITA ZAKWAMA
Mvutano kati ya Trump na Zelenskiy umeibuka wakati mazungumzo ya kutafuta suluhu ya vita yakiendelea. Maafisa wa Ukraine, Ulaya na Marekani walikutana Miami siku ya Ijumaa kujadili pendekezo la pamoja la kumaliza vita hivyo, kwa mujibu wa mtu aliyefahamu mazungumzo hayo.
Hata hivyo, Zelenskiy alisema tangazo la Trump kuhusu makubaliano ya dizeli na Urusi liliishangaza Ukraine, licha ya mazungumzo hayo ya kidiplomasia kuwa yanaendelea.
Ujumbe wa Ukraine ulitarajiwa kurejea nchini Jumamosi, kwa mujibu wa taarifa iliyonukuliwa na shirika la habari la Interfax Ukraine kutoka kwa msaidizi wa rais, Dmytro Lytvyn.
Naye Rais wa Urusi, Vladimir Putin, alisema baada ya mazungumzo ya simu na Trump siku ya Ijumaa kuwa kurejea kwa mazungumzo ya amani mara moja hakukuwa na uwezekano mkubwa, akitaja mashambulizi ya ndege zisizo na rubani za Ukraine dhidi ya Moscow.
Wakati huohuo, shirika la habari la serikali ya Urusi, TASS, liliripoti Jumamosi kuwa wajadiliano wa Marekani, Steve Witkoff na Jared Kushner, wanaweza kutembelea Moscow ndani ya wiki mbili zijazo, likimnukuu chanzo kimoja.
Hali hiyo inaonesha kuongezeka kwa tofauti za kimtazamo kati ya Washington na Kyiv kuhusu namna ya kumaliza vita, huku suala la vikwazo vya kiuchumi, mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati na masharti ya mazungumzo ya amani yakiendelea kuwa vikwazo vikuu katika juhudi za kutafuta suluhu.