Author: admin

GEITA; Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi (VETA), ipo katika mazungumzo na Kampuni ya Uchimbaji Madini ya Buckreef (BGC) ya Katoro, Geita, kwa lengo la kukuza ushirikiano utakaoandaa nguvu kazi mahiri kwa ajili ya sekta ya madini.
‎
‎Akizungumza katika kikao kilichofanyika ukumbi wa mikutano wa kampuni hiyo Oktoba 1, 2026, Meneja wa VETA Kanda ya Kaskazini, Monica Mbelle, amesema ushirikiano huo unatarajiwa kutoa fursa za mafunzo kwa vitendo kwa wakufunzi na wanafunzi wa VETA pamoja na kuwajengea uwezo wafanyakazi wa kampuni hiyo.
‎
‎”Tumezungumza na uongozi wa Buckreef kuona namna tunavyoweza kushirikiana, ikiwemo kuleta wanafunzi wetu wanaosoma fani mbalimbali ili wapate mafunzo kazini, mafunzo haya yatasaidia kukomaza ujuzi wao katika stadi wanazojifunza,” amesema Mbelle.
‎
‎Ameongeza kuwa kutokana na mabadiliko ya teknolojia, VETA imeomba nafasi za mafunzo kwa wakufunzi wake ili waweze kupata ujuzi mpya na kutoa mafunzo yanayoendana na mahitaji ya sasa ya soko la ajira.
‎
‎Aidha, Mbelle amesema VETA itashirikiana na Buckreef kuhakikisha wananchi wanaozunguka mgodi huo wanapata mafunzo ya ufundi stadi yatakayofadhiliwa na kampuni hiyo.

‎
‎”Buckreef wameona kuwa sisi VETA tunaweza kutoa ujuzi kwa vijana wa maeneo haya, na sisi tumeona jinsi tutakavyoandaa programu za kuwawezesha vijana wanaozunguka eneo la mgodi kupata ujuzi katika stadi mbalimbali,” amefafanua.
‎
‎Kwa upande wake, Meneja Mkuu wa mgodi huo, Isaac Bisansaba, amewataka wananchi wanaozunguka mgodi huo kujiandaa kunufaika na fursa zitakazotokana na ushirikiano huo.

 

‎
‎”Tayari tumeanza mchakato wa kuwatambua vijana waliomaliza kidato cha sita, kidato cha nne au hata wale ambao hawakufaulu kwa viwango vya juu, ili tuwasaidie kujiunga na vyuo vya VETA kwa kulipia sehemu ya gharama za mafunzo yao na baadaye kuwapa nafasi za mafunzo kwa vitendo mgodini kwetu,” amesema Bisansaba.

DAR ES SALAAM: Huduma za afya ya kinywa nchini zinatarajiwa kuimarika baada ya Hospitali ya Aga Khan Dar es Salaam kuzindua kituo maalumu cha huduma za meno na vipandikizi vya meno, katika hatua inayolenga kuongeza upatikanaji wa huduma za kibingwa.

Kituo hicho kimejengwa kwa uwekezaji wa Sh bilioni 1.3 na kina vyumba sita vya kisasa vyenye vifaa kwa ajili ya kutoa huduma mbalimbali za meno, ikiwemo huduma za vipandikizi.

Akizungumza katika uzinduzi wa kituo hicho, Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Emmanuel Tayari, amesema uwekezaji huo unaonesha umuhimu wa ushirikiano kati ya Serikali na sekta binafsi katika kuboresha huduma za afya nchini.

Amesema sekta binafsi ina mchango mkubwa katika utoaji wa huduma za afya, ambapo takribani asilimia 85 ya huduma za afya katika Mkoa wa Dar es Salaam hutolewa na sekta hiyo, huku katika huduma za afya ya kinywa ikifikia asilimia 70.

Tayari amesema Serikali imeendelea kuwekeza katika huduma za afya ya kinywa kwa kuwezesha upatikanaji wa vifaa vya kisasa, radiolojia ya meno kwa njia ya kidijitali pamoja na kuboresha miundombinu ya huduma hizo.

Amesema mkazo pia umewekwa katika kinga, utambuzi wa mapema na matibabu kwa wakati ili kupunguza hali ya wagonjwa kusubiri hadi kung’oa jino kuwa suluhisho pekee.

Aidha, amesema ushirikiano kati ya mifumo ya bima ya afya na hospitali binafsi unaendelea kuimarika, akitolea mfano Hospitali ya Aga Khan ambayo hivi karibuni ilisaini mkataba na Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya (NHIF) wa kuendelea kutoa huduma kwa wanachama wa mfuko huo.

Kwa upande wake, Mganga Mkuu wa Hospitali ya Aga Khan, Profesa Muzdalifat Abeid, amesema uwekezaji huo ni sehemu ya mkakati wa kuongeza huduma maalumu za afya zenye viwango vya juu, kwa lengo la kupunguza idadi ya Watanzania wanaosafiri nje ya nchi kutafuta matibabu.

Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, Utafiti wa Kitaifa wa Afya ya Kinywa wa mwaka 2020 ulionesha kuwa asilimia 76 ya Watanzania watu wazima waliathiriwa na tatizo la kuoza kwa meno, huku asilimia 52 wakiwa na ugonjwa wa fizi.

Aidha, hadi Julai 2025, ni asilimia 42 pekee ya vituo vya afya vya umma vilivyokuwa vikitoa huduma za afya ya kinywa, hali inayoonesha umuhimu wa kuongeza uwekezaji na upatikanaji wa huduma hizo.

KILIMANJARO; Serikali ya Tanzania imeendelea kuchukua hatua madhubuti kuimarisha na kuinua vyama vya ushirika nchini, kwa lengo la kuhakikisha vinaendeshwa kwa uwazi, uadilifu na uwajibikaji na vinawanufaisha wananchi, hususan wakulima.

Kupitia usimamizi wa Mrajis wa Vyama vya Ushirika Taifa, Serikali imeendelea kutafuta suluhisho la changamoto zinazovikabili vyama vya ushirika, ikiwemo migogoro, madeni ya muda mrefu, uwajibikaji na uadilifu katika uendeshaji.

Hatua hiyo imeonekana katika Mkutano Mkuu Maalumu wa KNCU ulioitishwa kwa ajili ya kujadili matokeo ya uhakiki wa madeni kati ya KNCU na vyama wanachama, ambapo uhakiki huo uliofanywa na COASCO umebaini kuwa KNCU inadaiwa jumla ya Sh1,782,919,016.

Uhakiki huo umehusisha kipindi cha miaka 14 ya fedha hadi mwaka 2024/25, huku vyama 92 vya msingi vikiwa wanachama wa KNCU.

Kati ya hivyo, vyama 84 vilishiriki katika zoezi hilo, ambapo 64 vilibainika kuwa na madai dhidi ya KNCU, huku vyama vinne vikiwa na madeni kwa KNCU. Vyama vinane havikushiriki uhakiki huo.

Akizungumza kwenye mkutano huo jana, Mrajis wa Vyama vya Ushirika Taifa, Dk Benson Ndiege, amesema uhakiki huo umeweka wazi kiwango cha deni kinachoweza kuthibitishwa kwa nyaraka, lakini bado kuna haja ya kufanya uchunguzi wa kina, ili kubaini chanzo cha madeni na hasara zilizojitokeza katika kipindi cha nyuma.

Amesema Mkutano Mkuu Maalumu umeafiki kufanyika kwa uchunguzi wa kiforensiki (forensic investigation), ili kubaini chanzo cha madeni hayo, pamoja na iwapo kuna watendaji au viongozi waliowahi kuhusika.

“Tumekubaliana kufanya uchunguzi maalumu wa kina, ili kuangalia uhalisia wa jambo hili. Ingawa miaka mingi imepita, tutafikia kiini cha tatizo na wahusika watawajibishwa kwa mujibu wa nyaraka na sheria,” amesema Ndiege.

Amesema uchunguzi huo unalenga pia kubaini iwapo madeni hayo yalisababishwa na mdororo wa kiuchumi, hasara za biashara, au hatua na maamuzi ya watendaji na viongozi waliowahi kusimamia KNCU huko nyuma.

Kwa mujibu wa taarifa ya uhakiki, kati ya vyama 84 vilivyoshiriki, vyama 64 vilibainika kuwa na madai dhidi ya KNCU, huku vyama vinne vikibainika kuwa na madeni kwa KNCU. Pia, chama kimoja kilikuwa na madai ya takribani Sh 8 milioni.

Uhakiki huo ulifanyika kwa hatua mbalimbali, ikiwemo kufanya vikao na KNCU, kuchambua nyaraka, kulinganisha kumbukumbu za KNCU na zile za vyama wanachama, kupitia madai ya pande zote mbili na kufanya mahojiano na vyama husika.

Katika madai yaliyohusisha miradi ya pamoja, ripoti imebainisha kiasi cha takribani Sh24 milioni, sawa na takribani Sh 6 milioni kwa kila mradi wa pamoja.

Ndiege amesema changamoto kubwa katika kazi hiyo ilikuwa upatikanaji wa nyaraka za zamani. Baadhi ya nyaraka hazikuweza kupatikana, huku mabadiliko ya mara kwa mara ya watendaji yakisababisha baadhi ya kumbukumbu kupotea au kukosekana kwa watu wenye uelewa wa historia ya miamala hiyo.

Pia, baadhi ya nyaraka zilichelewa kuwasilishwa au hazikuwasilishwa kabisa na vyama husika.

Amesema tofauti zilizokuwepo kati ya kumbukumbu za KNCU na madai ya vyama wanachama ndizo zilizofanya zoezi la reconciliation kuwa muhimu katika kubaini deni linaloweza kuthibitishwa kwa nyaraka.

Kuhusu hatua zinazofuata, Ndiege amesema KNCU itaunda timu maalumu itakayopendekeza namna ya kulipa madeni yaliyothibitishwa, kisha mapendekezo hayo yatawasilishwa mbele ya wanachama kwa ajili ya kujadiliwa na kuafikiwa.

“Deni lipo na ni lazima lilipwe. Kinachotakiwa sasa ni kuweka utaratibu wa malipo na kuhakikisha unatekelezwa,” amesema.

Amesema serikali inaendelea kutumia ushirika kama nyenzo ya kuwawezesha wananchi kiuchumi, hivyo vyama vya ushirika vinapaswa kuendeshwa kwa misingi ya uadilifu, uwazi na uwajibikaji.

Aidha, amesema serikali inaendelea na taratibu za kuboresha vyama vya ushirika kupitia kampeni ya “Linda Ushirika, Chagua Uadilifu”, inayolenga kutafuta majawabu ya changamoto zinazofanya vyama hivyo visifanye vizuri.

Kuhusu migogoro ya mali na mashamba, Ndiege amesema kati ya migogoro 19 iliyokuwepo, 16 imeshughulikiwa na mitatu imebaki ikiendelea kufanyiwa kazi.

Kwa upande wake, Mbunge wa Moshi Vijijini, Enock Koola, amesema uhakiki huo ni hatua muhimu katika kuweka wazi ukweli kuhusu madeni yaliyodumu kwa muda mrefu kati ya KNCU na vyama vya msingi.

Amesema yeye pamoja na Mbunge Morris Makoi waliwasilisha hoja na kufanya mahojiano kuhusu madai ya wakulima na wanachama wa vyama vya ushirika ambao wamekuwa wakisubiri malipo yao kwa muda mrefu.

Koola amesema baada ya mahojiano hayo, Mrajis aliahidi kuunda kamati mbalimbali na kufanya uchunguzi wa kina ili kuhakikisha wakulima na wanachama wa vyama vya ushirika kutoka Moshi Vijijini na Vunjo wanapata haki yao.

Amesema uhakiki huo umewezesha kupata uelewa mpana kuhusu kiwango cha deni kinachoweza kuthibitishwa, huku akisisitiza kuwa mchakato huo haupaswi kuishia kwenye ripoti pekee.

Koola amesema anaunga mkono uamuzi wa kufanya uchunguzi wa kiforensiki, ili kubaini chanzo cha madeni na hasara zilizojitokeza, na iwapo uchunguzi utabaini ukiukwaji wa taratibu, hatua zichukuliwe kwa mujibu wa sheria.

“Kwa upande wangu, nimejipanga kikamilifu kuhakikisha kwamba wakulima hawa wanapata haki yao. Tutaunga mkono mchakato huo na tutafuatilia hatua kwa hatua ili kuhakikisha haki inatendeka,” amesema.

Amesema iwapo uchunguzi utabaini kuwa kuna viongozi au watendaji wa KNCU ambao hawakutenda kwa uadilifu na kusababisha hasara, vyombo husika vinapaswa kuwabaini na kuwawajibisha kwa mujibu wa sheria.

“Fedha zilizopotea zinapaswa kurejeshwa na waliohusika wawajibishwe. Hata hivyo, jambo la msingi zaidi kwa sasa ni kuhakikisha wakulima wa Vunjo na Moshi Vijijini wanapata haki yao,” amesema.

Koola amesema wabunge wataendelea kufuatilia suala hilo bungeni na kwa waziri mwenye dhamana, ili kuhakikisha hatua zilizokubaliwa zinatekelezwa na madeni yaliyothibitishwa yanafanyiwa utaratibu wa malipo.

Naye Mbunge wa Moshi Vijijini, Morris Makoi, amesema mkutano huo ulikuwa muhimu kwa sababu umeweka wazi madai ya vyama vya msingi na kutoa msingi wa kuendelea kutafuta suluhisho la changamoto hiyo.

Amesema wakulima wamekuwa wakisubiri malipo yao kwa muda mrefu na kwamba kuchelewa kwa malipo hayo kunaathiri maisha yao pamoja na uzalishaji wa kahawa.

Ameiomba serikali na uongozi wa KNCU kuhakikisha mpango wa kulipa madeni yaliyothibitishwa unaandaliwa na kutekelezwa kwa kuzingatia taratibu zilizowekwa.

Amesema hatua iliyofuata inapaswa kuwa kuhakikisha matokeo ya uhakiki na uchunguzi yanafanyiwa kazi, huku wakulima wakiendelea kupewa taarifa kuhusu hatua zinazochukuliwa.

 

DAR ES SALAAM: Hospitali ya Taifa Muhimbili-Mloganzila hulaza wagonjwa kati ya watano na saba wenye kiharusi kila siku, hali inayodhihirisha ukubwa wa tatizo hilo na umuhimu wa jamii kuongeza uelewa kuhusu ugonjwa huo.

Daktari Bingwa Bobezi wa Magonjwa ya Ubongo na Mishipa ya Fahamu kutoka hospitalini hapo, Dk Brighton Mushengezi, amesema kiharusi kinaendelea kuwa changamoto kubwa ya kiafya duniani na hutokea pale mzunguko wa damu kwenda kwenye ubongo unapozuiwa au mshipa wa damu katika ubongo unapopasuka.

Amesema hali hiyo husababisha sehemu ya ubongo kukosa oksijeni na virutubisho vinavyohitajika, jambo linaloweza kusababisha madhara makubwa kwa mgonjwa endapo hatapatiwa huduma kwa wakati.

Kwa mujibu wa Dk Mushengezi, dalili za kiharusi zinaweza kujitokeza ghafla na ni pamoja na uso kupinda upande mmoja, mkono au mguu kuwa dhaifu au kufa ganzi, kushindwa kuzungumza au kuelewa mazungumzo, kupoteza uwezo wa kuona pamoja na kushindwa kutembea vizuri.

Amesema takwimu za Shirika la Kiharusi Duniani (World Stroke Organization) za mwaka 2025 zinaonesha kuwa takribani watu milioni 12 hupata kiharusi kila mwaka duniani.

Ameongeza kuwa shirika hilo linaeleza pia kuwa mtu mmoja kati ya watu wanne wenye umri wa miaka 25 na kuendelea yuko katika hatari ya kupata kiharusi katika maisha yake, hali inayosisitiza umuhimu wa jamii kuwa na uelewa wa ugonjwa huo na kuchukua hatua za kinga.

Dk Mushengezi ametaja shinikizo la damu kuwa miongoni mwa vihatarishi vikubwa vya kiharusi, huku kisukari, matumizi ya tumbaku, kutofanya mazoezi, ulaji usiofaa na matumizi hatarishi ya pombe pia vikiongeza uwezekano wa kupata ugonjwa huo.

Amesema baadhi ya vihatarishi hivyo vinaweza kudhibitiwa kwa kubadili mtindo wa maisha, ikiwamo kufanya mazoezi, kula mlo unaofaa, kudhibiti shinikizo la damu na kisukari pamoja na kuepuka matumizi ya tumbaku na pombe kwa kiwango hatarishi.

Aidha, amewataka wananchi kutopuuza dalili za kiharusi zinapojitokeza, bali kuwahi kumfikisha mgonjwa hospitalini kwa ajili ya uchunguzi na matibabu.

Amesema utambuzi na matibabu ya mapema ni muhimu katika kupunguza madhara yanayoweza kusababishwa na kiharusi, huku elimu kwa jamii kuhusu dalili, vihatarishi na hatua za kuchukua ikiwa muhimu katika kukabiliana na ugonjwa huo.